Melek Avci

 

ENQERE - Parlamentera YENÎ Partiyê Gokçe Gokçen, beşdarî konferasa "Em bi hev re li ser pêşerojê diaxivin" bû, bal kişand ser pêwîstiya civakîbûna pêvajoya aştiyê û got: "Ji bo mayîndekirina aştiyê, pêwistî bi wekhevî û demokrasî heye. Piştgiriya pêvajoya bêçekkirinê bi rêziknameyên qanûnî girîng e, lê ji aliyekî din ve, gavên ber bi demokratîkbûnê ve pêwîst in."

 

Bi dirûşma “Em bi hev re li ser pêşerojê diaxivin” li Enqerê konferansek hat lidarxistin. Bi sedan jinên bawerî, nasname, fikir û ramanên wan cuda hatin li cem hev. Konferansa ku li ser banga 80'ê jinên di nav wan de rojnameger, nivîskar, akademîsyen, aktivîst û siyasetmedar hene bi nîqaşên girîng bal kişand ser xwe. 

 

Parlamentera YENÎ Partî ya Îzmîrê Gokçe Gokçen jî beşdarî konferansê bû û têkildarê nîqaşan ji ajansa me JINNEWS'ê re axivî. 

 

Daxwaza civakîbûna aştiyê 

 

Gokçe Gokçen, bal kişand li ser nîqaşên ku di pêvajoya aştî û çareseriyên demokratîk tên kirin û rola jinan û wiha nêrînên xwe anî ziman: "Kêmasiyeke cidî ya baweriyê ya bi bi hikûmetê re heye. Betalkirina Peymana Stenbolê, nebicîhanîna Qanûna Hejmar 6284 û zêdebûna tundûtûjiya li dijî jinan her roj bi xwezayî hesta ku divê hikûmet were guhertin xurt dike. Lêbelê, li gel vê, hin pirsgirêk hebûn ku me ji destpêkê ve destnîşan kirin. Dema ku li Parlamentoyê komîsyonek hat avakirin, li wir dengê jinan hat bihîstin, bi taybetî dengê Dayikên Aştiyê, Dayikên Şemiyê û Dayikên Amedê, rûniştinek hebû ku dengê wan hat bihîstin. Bi rastî, eger em, wekî saziyên siyasî û partiyên siyasî yên cûda, bikaribana dersên ku me li wir hîn bûne nîqaş bikin û li gorî peyamên ku me derxistine gavên berbiçav bavêjin, dibe ku me ew pirtir xurt bikira. Piştî vê qonaxê, ji bo ku ev tişt gengaz bibin, seferberiyek civakî hewce ye. Pêdivî ye ku aştiya civakî ligel edalet, demokrasî û wekheviyê were parastin û ji bo avêtina gavên berbiçav têkoşîn were kirin. Bi kurtasî, jin her gav têdikoşin. Di jiyana xwe de li dijî tundûtûjî û newekheviyê di têkoşînekê de ne. Ji ber vê sedemê kesên ku civakîbûna aştiyê dixwazin jin in û dê yên têbikoşin jî jin in."

 

Roja siyasetmedarên jin

 

Gokçe Gokçen, bal kişand ser derfetên jinan ên di siyasetê de li ser zemîneke hevpar ji bo aştiya mayînde di dema nîqaşkirina civakîbûnê de bicivin û wiha bi lêv kir: "Em beşdarî vê konferansa pir girîng bûn û ji bo jinên ji nêrînên cuda nêrînên xwe bînin ziman, rexne û pêşniyarên xwe bînin ziman, qadên ku li vir nûnerên partiyên din ên hevpar nînin, min dixwest ku nûnerên partiyên din ên cuda nebin, gelek bi qîmet bû. Lê belê tiştekî wiha heye, Komîsyona Demokrasiyê ya Xwişk-Biratiya Neteweyî, Tirkiyeya bê Teror û hwd., nav hat kirin. Şaşiyeke mezin e ku mirov bifikire ku em ji civakbûnê ji bîr bikin, em tenê bi ewlekarîyê ve pirsgirêkê bi sînor bikin. Ji bo mayîndekirina aştiyê divê wekhevî û demokrasî hebe. Belê ji ber vê sedemê rola siyasetmedarên jin û jinên ku ji siyasetê re mijûl dibin girîng e."

 

'Polîtîkayên dijminê jinan zêde dibin'

 

Gokçe Gokçen diyar kir ku di komîsyona ku di navbera partiyên siyasî de hatin amadekirin de ji 51 endamên parlementoyê tenê 10 jin hebûn û lê gava guhdariya jinan ên ji partiyên siyasî yên cuda dikin, perspektîfeke cuda li ser aştiyê tê pêşkêşkirin. Gokçe Gokçen, wiha dirêjî da axaftina xwe: "Ji ber vê yekê, li vir potansiyel heye. Lê gelo partiyên din ên siyasî dê vê yekê bikar bînin, em nizanin. Lê wekî jinên ji YENÎ Partî, me her gav raman û rexneyên xwe yên avaker li ser vê mijarê anîne ziman û em ê berdewam jî bikin. Em ê berdewam bikin ku beşdar bibin. Ez hêvî dikim ku siyasetmedarên jin ji partiyên din ên siyasî, nemaze partiya desthilatdar û hevkarê wê, bêtir biaxivin. Bê guman, bi pêşketinên ku qewimîne, operasyonên hikûmetê, di serî de 'Operasyona malbata bi ewle' û destwerdana berdewam a li dijî jinan û kesên LGBT+, pêşxistina siyasetek ku tundûtûjiyê marjînalîze dike û gur dike. Berpirsiyariya jinan di van partiyên siyasî de bi xwezayî digihîje xalek bi tevahî cûda. Ew ê hilbijartinên xwe bikin, ji ber ku heke ew hîn jî wekî jin di van partiyan de di siyasetê de beşdar bin, nemaze di serdemek ku ev pergala baviksalar berdewam dike û polîtîkayên dijminê jinan zêde dibin, wê hingê ez dixwazim ku ew ji me re rave bikin ka ew çawa vê motîvasyonê dibînin. Ji aliyekî din ve, ev aliyê meseleyê jî heye."

 

Ji bo avakirina aştiya civakî

 

Gokçe Gokçen, bal kişand ser peyama hevpar a têkoşînê ya ku ji konferansê derket holê û diyar kir ku êrîşên li dijî jinan ne tenê jinan, lê hemû qadên siyasetê jî hedef digirin û wiha axivî: "Ji perspektîfa kesên ku li vir beşdar bûn, ez dikarim bibêjim ku peyamek hevpar a têkoşînê ji bo avakirina aştiya civakî li Tirkiyeyê, jiholêrakirina şîdeta li dijî jinan û misogerkirina ku têkoşîna jinan ne tenê di qada jinan de, lê di her qada siyasetê de bandor bike derket holê. Ji ber vê yekê, her kes dê berpirsiyariya xwe bigire ser xwe û ji vir berdewam bike. Lê dibe ku hewcedarî bi hesabpirsînek exlaqî û ji nû ve fikirîna li ser jinan di nav partiyên siyasî de hebe. Ez vê yekê ji bo hemû partiyên siyasî yên di Parlamentoyê de dibêjim. Operasyonên ku di demên dawî de hatine kirin, bi taybetî li dijî şaredariyan, siyasetmedaran, burokratan û endamên YENÎ Partî, ji tenê pirsgirêkekê wêdetir in. Tiştê ku ez hewl didim bêjim ev e ku di vê pêvajoyê de, em ji mînaka Fatoş Pinar Turker dibînin ku jin rastî lêgerîna tazî tên. Em dibînin ku bi zarokan jinan tehdît dikin."

 

Êrişên zayendperest ên sîstematîk

 

Gokçe Gokçen, daxuyand ku gelek êrîş hene ku armanca wan şermkirin û gefkirina jiyana taybet a jinan, heta hevjîn û malbatên siyasetmedaran e û wiha nêrînên xwe anîn ziman: "Hewldanek sîstematîk heye ku jinan ji siyasetê bi tevahî dûr bixe, ne tenê ji bo jinan lê ji bo mêran jî, da ku ji ber tirs an fikarên li ser malbatên xwe di paşxaneyê de bimînin. Niha, divê hemî jin ji ber wijdanê xwe li dijî vê yekê derkevin. Çawa ku Başak Demîrtaş di demên berê de bi awayekî zayendperest hate hedefgirtin, niha Dîlek Îmamoglu jî bi awayekî zayendperest tê hedefgirtin. Wekî ku min got, gelek jin di pêvajoyekê re derbas dibin ku ew di girtîgehan de bi şert û mercên dijwar re rû bi rû dimînin û bê guman, pirsgirêkên dabînkirina hewcedariyên xwe ji ber ku ew girtiyên siyasî ne, şert û mercên girtîgehê bi xwe û ji ber ku ew jin in, ew jî rastî muameleya zayendperest têne. Bi rastî, heke hûn bala xwe bidinê, êrîşên zayendperest ên sîstematîk ên ku di vê pêvajoyê de têne şopandin ku hêza mutleq a rewşê dihûne, bi piranî jinên muxalif hedef girtine. Ji ber vê yekê, heke hûn ji min bipirsin, siyasetmedar, siyasetmedarên jin, jinên ji partiyên siyasî yên cûda îro di derbarê vê mijarê de berpirsiyariyek exlaqî û erkek exlaqî heye û divê hebe.”

 

'Divê parlamento agahiyan parvebike'

 

Parlamenter Gokçe Gokçen, rêziknameyên qanûnî yên ku di çarçoveya pêvajoya aştî û civaka demokratîk de derketine holê nirxand û destnîşan kir ku divê pêvajoya çekberdanê ji hêla qanûnî ve were garantîkirin û gavên demokratîkbûnê bi polîtîkayeke hevrêzkirî werin avêtin û wiha dirêjî da axaftina xwe: "Eger em berpirsiyar bûna, me dê bi vî rengî bikira, ji aliyekî ve, bê guman, bêçekkirin divê bi rêziknameyên qanûnî were piştgirî kirin. Bê guman pêvajoya bêçekkirinê hêja ye, lê girîng e ku ew hem were temam kirin û hem jî di dema temamkirina wê de bi rêziknameyên qanûnî were piştgirî kirin. Ji aliyê din ve, gavên ber bi demokratîkbûnê ve pêwîst in. Ev niha yek ji kêmasiyên me yên herî mezin e. Ji ber vê yekê, me ji destpêkê ve pêşniyar kiriye ku gavên di derbarê herduyan de bi hevdemî werin avêtin, li ser bingeha prensîba girêdana bi hev re. Divê em bi vî rengî bidomînin. Lê mixabin, ew bi komîsyonek li Parlamentoyê dest pê kir ku ji şefafbûnê dûr bû û nûneratiyek qelstir hebû û niha, ji ber ku wê komîsyonê karê xwe qedand, xuya dike ku pêvajo bi hevdîtinên dualî, bi şandeyên ji partiyên siyasî ku serdana hev dikin. An civîna partiya desthilatdar û DEM Partiyê, an civîna şandeyan ve hatiye meşandin. Dema ku ev diqewime, ji bo raya giştî şopandina wê hîn dijwartir dibe. Ji ber vê yekê, dema ku demên demê nezelal dibin, mînakî, di qanûnê de komîteyek di derbarê pêkanîna wê de tê pêşbînîkirin. Ev komîte dê çawa biryarên xwe bide, kî dê li derveyî welat be? Ji kî re siyaset bê qedexekirin? û hwd. Hatibû pêşbînîkirin ku ev ji hêla komîteyek ve were kirin ku tê de hin rayedarên ku bi awayekî di nav desthilata dadwerî de ne, wekî Wezîrê Dadê ku kesayetiyek pir nakok e, hene. Ji ber vê yekê, niha ne diyar e ku komîsyona parlementoyê kengî dê were damezrandin. Ne diyar e ku komîsyona çavdêriyê kengî dê were damezrandin. Lê ev komîte hatiye damezrandin. Civînên xwe li dar dixe. Li gorî qanûnê, pêdivî ye ku bi rêkûpêk Parlementoyê li ser van civînan agahdar bike."

 

'Pêdivî ye ku ev rexne werin pêşxistin'

 

Gokçe Gokçen diyar kir ku nezelaliyên di pêvajoyê de di civakê de jî bûne sedema pirsan û wiha dawî li axaftina xwe anî: "Lêbelê, ev parvekirina agahiyan dê çiqas berfireh û rêkûpêk be? Di derbarê vê de nezelaliyek heye. Mixabin, em bandorên neyînî yên van nezelaliyan dibînin ku me di destpêkê de rexne li wan dikir, her çend tenê çend meh derbas bûne jî. Niha, bi xwezayî, gelek kes di hişê xwe de pirs hene. Bi rastî pêvajoyek heye? Ma berdewam dike? Ma ew hatiye sekinandin? Mirov dibêjin, 'Bila ew ji me re rave bikin.' Civak li benda ravekirina rayedaran e, lê ne mimkûn e ku bersivek zelal û diyar were dayîn ji ber ku hikûmet bersivek nade. Di dawiyê de, ji ber ku hikûmet ew kes e ku pêvajoyê dimeşîne, dema ku hikûmet bersivek nade, girîng dibe ku pêvajo civakî bibe. Ger hûn pirsgirêkê tenê bi ewlehî û bêçekkirinê ve sînordar bikin, wê hingê hûn nezelaliyê diafirînin ka çi dê bibe an na. Ger hûn prensîba ku 'pirsgirêk nikare ji demokratîkbûnê veqetandî were nîqaş kirin' bidin pêş û heke bi kêmanî partiyên siyasî li ser vê yekê li hev bikin û heke ew li ser demokrasiyê israr bikin, wê hingê beşdariya gel di pêvajoyê de gengaz dibe. Bi raya min, ev jî ji kêmasiyên di şert û mercên ku qanûn tê de hatiye nivîsandin û têkçûna afirandina wê celeb zexta civakî derdikeve holê. Bê guman, em ê berdewam bikin ku beşdariyên xwe yên avaker pêşkêş bikin. Lê di heman demê de pêdivî ye ku ev rexne werin pêşxistin da ku em hemî bi hev re bersivan ji bo pirsa ka ew çawa dikare were baştir kirin bibînin."