Azîze Akoglu 

 

HATAY - Mexdûrên erdhejê yên li Hatayê derbarê pirsgirêkên ku ew pê re rû bi rû dimînin de wiha dibêjin: "Heta dolaba ku wan daye malbatekê jî nayê bikaranîn. Tiştê ku ew dibêjin tenê gotinên vala ne; di nûçeyan de xuya dibin û dibêjin ku wan alîkarî şandiye, lê wan yek lîre jî neşandiye." 

 

Li Hatayê, yek ji wan bajaran e ku herî zêde ji erdheja 6'ê Sibatê ya navenda wê Mereş bû û bandor li 11 bajaran kir, jiyan piştî sê salan jî di konteyniran de berdewam dike. Li bajarekî ku zêdetirî 24,000 kesan jiyana xwe ji dest dane û zêdetirî sed kes hîn jî winda ne, bandorên wêranker ên fîzîkî yên erdhejê berdewam dikin û êşa qurbaniyên erdhejê ji ber bêberpirsiyariya rayedaran berdewam dike, ji ber ku jiyan di sê salên borî de li Hatayê ji nû ve nehatiye avakirin. Her çend rastî ew be ku hejmara mirinan ji ber îhmalkariya berpirsiyaran zêde bûye jî, niştecihên bajêr piştî sê salan hîn jî bi pirsgirêkên xanî re rû bi rû ne.

 

Tevî ku li Hatayê hîn jî kavil hene, jiyan ji bo kesên ku li konteyneran dijîn hîn dijwartir e. Malbateke ji pênc kesan di konteynerek 10 metreçargoşeyî de dijî. Germkirina di konteyneran de bi rêya klîma an sobeyan tê peydakirin, lê qutbûna elektrîkê ya dubare ya di hewaya sar a zivistanê de bandorê li tenduristiya mirovan dike.

 

Şert û mercên jiyanê li wargehên konteyneran ên li navçeya navendî ya Antakya ya bajarê Hatayê baştir nebûne. Jinên ku em bi wan re axivîn, pirsgirêkên ku ew pê re rû bi rû dimînin parve kirin. Jinan ji ber gefa derxistina ji konteyneran nexwestin navên xwe bidin.

 

'Ne wekî ku dibêjin e, jiyan li vir pir dijwar e'

 

Jinek, ku dibêje pênc kes di konteynirek 10 metreçargoşeyî de bi çar zarokên xwe re dijîn, diyar dike ku ew demek pir dijwar derbas dike. Jina nexwest navê xwe bide, diyar kir ku xaniyê wê kirê dikir hatiye hilweşandin, got ku ji bo kirêgiran ti çareserî nehatiye peydakirin û got, "Ew li bendê ne ku em xanî peyde bikin. Piştre ew ê me ji konteynerê derxin. Ew her weha xercê qeydkirinê distînin, lê min qeyda xwe çênekir. Ger ew min derxin, ez ê biçim û li parkê bi zarokên xwe re razêm. Ez xwedî cihekî nînim ku biçim. Ew dibêjin ku ew ê di nav du mehan de me derxin. Ew vê derê wekî bajarê şaristaniyan bi nav dikin, ji ber vê yekê werin û wê demê tiştekî ava bikin. Em di baran û lehiyê de bêçare bûn. Derî bi rêkûpêk nehatibûn çêkirin. Av ji quncikê pencereyê yê li kêleka klîmayê diherike; em di rewşek xirab de ne. Ne wekî ku ew dibêjin e; jiyan li vir pir dijwar e. Li vir nayê jiyîn; dolab tune ne, tiştên me li erdê ne. Pênc ji me li vir dimînin. Hevjînê min li nêzî sînor dijî û nikare were; ew di çadirekê de dijî û her çend nexweşiyeke wî ya kronîk hebe jî, konteynirek nedane me. Em bi tevahî di nav tevliheviyê de dijîn. Em neçar in li vir bijîn; em nikarin ji bajêr derkevin. Em ê bi çar zarokan çi bikin?”

 

Ji bo jiyana malbatekê, ne cihekî guncav e

 

Jinekê diyar kir ku ew di kon de jî mane û  wiha domand: "Ez çûm her derê. Mar û mişk ketin nav kon; ez nikarim li wir bijîm. Ez di kirê de bûm, û xanî wêran bû. Heta dolabên ku wan dane malbatekê jî bêkêr bûn. Tiştên ku ew dibêjin tenê gotinên vala ne; divê hûn bawer nekin heya ku hûn bi çavên xwe nebînin. Ew di nûçeyan de xuya dibin û dibêjin ku wan alîkarî şandine, lê wan yek lîre jî neşandiye. Wan tenê dane yên xwe. Em bi rojan bê nan û av man. Me nan pijandin. Bê gore an jî terlik. Em sê mehan li wir man. Keça min bû 13 salî. Zarok di malê de şer dikin; ji bo wan cîh tune ye. Ma ev jiyan e? Zarokên min şer dikin û rewşa min a derûnî nikare vê yekê tehemûl bike. Em ji bo serşokê jî zehmetiyê dikişînin. Ez saetekê bi rêveberiyê re li ser maseyekê axivî, lê ew nebûn çare."

 

'Ew ji me aciz dibin, heta ji konteynerê jî'

 

Jina ku diyar kir jiyan gelekî zehmet e wiha dewam kir:"Heta av jî her tim qut dibe. Banê min teqiya, min got ku ez nikarim tiştekî bikim, lê ne xema wan bû. Ji ber ku av tune ye, em neçar in ava di şûşeyan de bikirin. Piraniya caran elektrîk û av qut kirin. Min sê mehan têkoşîn da, min heta got ku ez ê xwe bişewitînim. Min pir zehmetî kişand da ku vê konteynerê bistînim. Ez saetekê dimeşiyam da ku rayedaran bibînim, lê ew ji me aciz dibin, heta ji konteynerê jî. Wan digotin ku ew ê alîkariya mobîlya bidin, ez çûm û min serlêdan kir, lê hemî derew in, ew durû ne. Salek û nîvek derbas bûye ku ez çûme konteynerê, berî wê ez di kon de dijiyam. Min digot ez ê xwe bikujim, min heta kon şewitand. Ne xanî heye, ne mobîlya heye, bi çar zarokan re em perîşan in. Em li heman cihî xwarinê çêdikin û radizin. Kurê min li şantiyeya TOKÎ dixebitî, lê wan pere neda wî. Ew bi kartên krediyê dijî. Bila werin û bi xwe bibînin. Em malbatek ji pênc kesan in, em nikarin cîh bigirin, heta dolaba ku wan daye me jî têrê nake. Destûra du kartên şuştina cilan ji bo min heye û em malbatek ji pênc kesan in."