HABER MERKEZİ - İran’da ateşkes sürecine rağmen sahadan gelen bilgiler ve insan hakları raporları, baskı politikalarının hafiflemediğini; gözaltılar, zorla itiraf, tecrit ve idam kararlarıyla daha da ağırlaştığını ortaya koyuyor.

 

İran’da son dönemde yaşanan siyasi ve güvenlik merkezli gelişmeler, toplumda belirsizlik ve tedirginliği derinleştiriyor. Hızla değişen politik ve güvenlik koşullarının gölgesinde, iç politikaların halkın günlük yaşamına etkisine dair kaygılar da büyüyor.

 

İşkence iddiaları ve şüpheli ölümler

 

NûJINHA’da yer alan habere göre, askeri çatışmaların kısmen sona ermesi ve ateşkes sürecine girilmesiyle güvenlik ortamında iyileşme beklentisi oluşsa da, sahadan gelen bilgiler ve insan hakları raporları bu beklentiyi boşa çıkarıyor. Toplu gözaltılar, ağır cezalar, devam eden idamlar ve tutsak yakınlarına yönelik baskılar, savaş döneminde devreye sokulan güvenlik politikalarının sürdüğünü gösteriyor.

 

Şiraz’da protestolar sırasında gözaltına alınan bir kişinin, ağır işkence sonucu yaşamını yitirdiği bildirildi. İnsan hakları kaynakları, kişinin zorla itirafa maruz bırakıldığını ve vücudunda işkence izleri bulunduğunu aktardı. Yetkililerin ise ölüm nedenini “intihar” olarak açıklamaya çalıştığı belirtildi. Bu söylemin, benzer vakalarda sıkça tekrarlandığına dikkat çekiliyor.

 

Kadınlara yönelik şiddet ve belirsizlik

 

Son aylarda gözaltındaki kadınların çok yönlü şiddet, baskı ve hak ihlallerine uğradığı ifade ediliyor. Mahabadlı Kürt kadın Şalêr Mam Qadri’nin, kanser hastası olmasına rağmen gözaltında ağır şiddete uğradığı ve dizinin kırıldığı aktarıldı. Ancak aradan geçen zamana rağmen nerede tutulduğuna ve sağlık durumuna ilişkin net bir bilgi paylaşılmadı.

 

Şiraz’da bir Bahai yurttaşın 10 günü aşkın süredir ailesiyle görüştürülmeden ve avukata erişimi engellenerek tutulduğu belirtildi. Bir başka vakada ise Sagar Gholami’nin durumuna ilişkin çelişkili bilgiler paylaşıldı. Yetkililer, kefaletle serbest bırakıldığını öne sürerken, bağımsız kaynaklar kişinin akıbetine dair kesin bilgi bulunmadığını aktarıyor.

 

Ayrıca Şiraz’da gözaltına alınan dört kadın protestocu serbest bırakıldı. Ancak kadınların elektronik kelepçeyle izlenmeye devam edildiği belirtildi. Gözaltı sırasında ateşli silahla vuruldukları ifade edilen kadınların “serbest bırakılmasının”, uzmanlara göre fiili bir özgürlük anlamına gelmediği değerlendiriliyor.

 

Öte yandan 18 yaşındaki Niloufar Esfahani hakkında yeniden verilen idam kararı, yargı süreçlerindeki şeffaflık eksikliğini ve genç kadınların karşı karşıya kaldığı riskleri yeniden gündeme taşıdı.

 

Öğrenciler de hedefte

 

Öğrenciler de baskı politikalarının hedefindeki kesimler arasında yer alıyor. Tahran ve Meşhed’de 18 öğrencinin yalnızca sosyal bir buluşma nedeniyle gözaltına alınması, güvenlik güçlerinin her türlü toplanmaya dönük hassasiyetini gözler önüne serdi. Gözaltı sırasında öğrencilerin darp edildiği, telefonlarına el konulduğu ve bilinmeyen merkezlere götürüldüğü bildirildi.

 

Öğrencilerden dördünün bir geceyi tek kişilik hücrede geçirdiği, “ulusal güvenliğe karşı toplanma ve komplo” suçlamalarıyla karşı karşıya bırakıldıkları ifade edildi. Üç öğrencinin kefaletle serbest bırakıldığı, bir öğrencinin ise halen tutuklu olduğu belirtildi. Bu durum, üniversite ortamında bağımsız sosyal ve düşünsel ağların engellenmeye çalışıldığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

 

Gizli gözaltılar sistematik hale geliyor

 

Farklı kaynaklardan gelen raporlar; gizli gözaltı, bilinmeyen yerlere sevk, tecrit, avukata erişimin engellenmesi ve zorla itiraf alma gibi uygulamaların tekrar eden bir modele dönüştüğüne işaret ediyor. Özellikle erkek tutsakların bu tür baskılara daha sık uğradığı belirtiliyor.

 

Gözaltında katliamlar, ani idamlar ve insanlık dışı koşullarda uzun süreli tutukluluk vakalarına dair endişeler artarken, yargı süreçlerindeki şeffaflık eksikliği bu kaygıları daha da derinleştiriyor. İnsan hakları savunucuları, mevcut tablonun İran’da ciddi ve sistematik hak ihlallerine işaret ettiğini vurguluyor.