Newroz Unverdî: Cinî ganî merkezê aştîye de bibê!

  • 11:24 21 Teşrîna peyêne 2026
  • NAROJANE
Elfazî Toral
 
STENBOL - Endama Komeleya Demê Cinîyan Newroz Unverdî ver bi 25ê Teşrîna Peyêne Şîdetê Cinîyan ser o ercna û bale ant têkilîyê mîyanê polîtîkayê şerî û şîdetê mêrdî ant û va: "Cinîyê ke şerî ra tesîr bîyê, mecbur ê ke bibê kerdoxê aştîye zî."
 
Cinîyan awankerdişê aştîya komelî heta cuya xebatî û têkoşînê edaletî rolêk muhîm kay kenê, 25ê Teşrîna Peyêne Roja Têkoşînê Hemverê Şîdetê Cinîyan yê Mîyanneteweyî de do hemverê her tewirê binpaykerdişê heqan û bêasayîşî vengê xo berz bikerê.
 
Endama Komeleya Demê Cinîyan Newroz Unverdî ver bi 25ê teşrîna peyêne Roja Têkoşînê Hemverê Şîdetê Cinîyan yê Mîyanneteweyî Ser binpaykerdişê heqan ê ke her şinê giranêr benê û rolê cinîyan ê awankerdişê aştîya komelî de ercna.
 
'Heqê cuya cinîyan destê înan ra yena girewtiş'
 
Newroz Unverdî va ke verê 25ê teşrîna peyêne qalkerdişê şekilê şîdetî, tesîrê tewirê şîdetî yê ser cimatî û viraştişê şîdetî muhîm o. No semedê heme hetanê cimatî muhîm o. Hemverê nê şîdetî, nê sucê ke hemverê cinîyan yenê kerdiş, hetê cimatî ra averberdişê rêxistinbîyayîşêk zelal muhîm o. Aşmêk de 28 cinî ameyî qetilkerdiş. 19 cinîyî bi guman dinyaya xo bedelnayî. Ma tabloyî ra ewnîyenê, ma rewşa ekonomîkî, komelî û sîyasî bi zelalî vînenê. Tirkîya de wareyê cuye destê cinîyan ra yenê girewtiş, yenê çinkerdiş. Heqê cuya înan hetê mêrde û dewlete ra destê înan ra yeno girewtiş. Rewşêk wina de ver bi 25ê teşrîna peyêne rêxistinbîyayîşê cinîyan dir rêxistinbîyayîşê komelî ferz o. Çimkî mesele êdî tena cinîyan eleqedar nêkeno. Êdî vurîyayo qirkerdişê komelî. Nê semedî ra ganî hemverê nê rêxistinbîyayîşêk komelî yê xurt bêro awankerdiş."
 
'Ma xebatanê xo zafziwanî domnenê'
 
Newroz Unverdî vindertişê xoser ê têkoşînî de zî qisey kerd û va: "Ma sey Komeleya Demê Cinîyan xebatan domnenê. Ma komeleyêk 6 serrî yo ke Stenbol de ameyê awankerdiş. A roje ra ma xebate domnenê û hewl danê ke xo biresênê heme cinîyan. Stenbol de 18 milyon merdimî ciwîyenê, nê ra tewr tay 3-4 milyon kurd ê û mîyanê nê de milyonêk zî kurd ê. Wexto ke cinî rastê şîdetî yenê, mekanîzmayêk ke bi ziwanê dayîke xo îfade bikerê nêvînenê. Bi serran o ma xebate domnenê. Xebata ma ya xoser no yo ke ma sey kurdî zafziwanî xebatanê xo bidomnê."
 
'Ma xebatanê taxan de hişmendî awan kenê'
 
Newroz Unverdî bale ant muhîmîya xebatanê hişmendîye yê taxan û wina dewam kerd: "Wexto ke ma taxan de xebatêk domnenê ma nêkewenê pozîsyonê 'bide musnayîş-bimuse'. Ma bi cinîyanê nê taxan dir xo ancî vurnenê, xo taqîb kenê. Ma uca de hişmendî viraznenê. Taxan de yê komeleya ma yê ke zanê û şinê û yenê, bi zerrîwazî xebate kenê est ê. Nê hevalê ma hewcedarîyê herêmî rind zanê. Goreyê hewcedarîyan xebatê hişmendîye domnenê. Reyan meseleya weşîya cinîye û weşîya cinsîyetî; reyan heqê qanûnî yê çarçeweya qanûnê 6284ine, reyan zî têkoşînê hemverê tîryakî beno. Waştişê cîyayî yenê û ma zî goreyê nê waştişan atolyeyan pê anê. Armancê ma viraştişê hişmendîye yo."
 
'Venga 25ê teşrîna peyêne'
 
Newroz Unverdî polîtîkayê bêcezaverdayîşî ser zî vinderte û no ercnayîş kerd: "Meseleya şîdetî bîya zêde. Komele, rêxistinê cinîyan bi tena sereyê xo nêeşkenê şîdetî vindarnê. Çimeyê nê şîdetî kamca ra yeno? Şîdet polîtîkayanê ke dewlete-mêrde domneno ra yeno. 10 serrê ameyoxî ma sey '10 serrê keyeyî' îlan kerdî. Tesîrê şerê 50 serrî yê kede, beden û cuya cinîyan ser o ma rind vînenê. Cinîyê ke şerî ra tesîr bîyê, mecbur ê ke bibê kerdoxê aştîye zî. Verê 25ê teşrîna peyêne ma venga rêxistinbîyayîşê yewbîyayeyî yê hemverê şîdetî kenê û ma veng danê ke cinî keye de, xebate, kuçe û dibistanan de her cayî de vengê xo berz bikerê.”