TJA: Ziwan bingehê bîyayîş û mendişî yo

  • 12:44 15 Gulane 2026
  • NAROJANE
MERKEZÊ XEBERAN - TJA’yî derheqê 15ê Gulane de dîyar kerd ke ganî bêro vatene ke ziwan, tenê hacetêko têkilî nîyo; pirda ke berardişê bi serranê hezaran, hîkayeyî, melodîyî û ewnîyayîşê dinya yê cimatêkî barkena û resnena heta demê bînî û va: “Ziwanê Kurdkî, vera pêro zehmetî û astengîyanê ke tarîx de raste înan bîyo, bi edebîyatê xo yê dewlemend û adetê xo yê fekî ewro zî ganîbîyayîşê xo paweno.”
 
Têgêrayîşê Cinîyan ê Azadan (TJA) derheqê 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî de eşkerayîyêka nuşte vila kerd. Eşkerayîye de ame vatene: “Mîyanê nê şerê Rojhelatê Mîyanênî de ke bi destê fehmê hukmatî her tim ame destpêkerdiş, bi desine kultur, ziwan û nasnameyê cîya-cîyayî bi asîmîlasyonî bîyî vîndî. Ziwanê Kurdkî bi têkoşînêko bêhempa vera nê fehmî xo ver da û hema zî xo ver dano.
 
Eşkerayîye de wina ame vatiş:
 
“Ma sey şarê kurdî û Kurdistanî her serre 15ê Gulane de Roşanê Ziwanê Kurdkî pîroz kenê. No roşan bêguman bingehê xo rîpelanê kovara HAWAR'î ra gêno û her yewê nê rîpelanê ke Şam ra vejîyayê, keno ke bingeh û stûnê ziwanê kurdkî tewr qayîm bibo.
 
Roja Roşanê Ziwanê Kurdkî de ma eşkenê vajê ke hem kulturê xoverdayîşî de hem zî kulturê kurdewarî de rolê cinîyanê kurdan ê xoverdayoxan verçiman o.
 
Yeno zanayene ke sey heme kulturanê serê rîyê dinya, kulturê kurdan de zî têkilîya cinîye û ziwanî têna têkilîyêka rêze ra nîya; a bingehê estbîyayîş û mendîşî ya. 
 
Ziwanê kurdkî bi seyan serran bi xêrê kede û vengê cinîyan serê ligan de mendo. Wext û demanê ke şarê kurdî rastê çinhesibnayîş û înkarkerdene ameyo de, cinîyî komel de bîyêne “dibistano yewin”. No dibistano ke tarîxê kulturê şarî de sey sanikan vejîyeno vernî. Dima bi têkoşînê Têgêrayîşê Azadîye reyde rolo tewr serekî gêno û xoverdayîş de vernî de ca gêno.
 
Şarê kurdî bi têkoşînê Têgêrayîşê Azadîye yê 50 serranê peyênan de, seba kultur, huner, xobîyayîş, nasname, ziwan û estbîyayîşê şarê kurdî xoverdayîşêko bêeman da. Bingehê ke bi Hawarî ziwan ame latînîzekerdene, 50 serranê peyênan de rengê xo vurneno xoverdayîşêko bêeman ê estbîyayîş û çinbîyayîşî.
 
Hewce keno bêro vatene ke ziwan, têna hacetêkê pêhesnayîşî nîyo; o pird o ke berhemê bi hezaran serran, sanike, melodî û vînayîşê dinya yê komelêkî dano arê û resneno ameyoxî. Ziwanê kurdkî, raxmeyê heme zehmetî û astengîyanê ke tarîx de rastê înan ameyo zî, bi edebîyatê xo yê dewlemendî û edetê xo yê fekî ewro zî zindîbîyayîşê xo paweno.
 
Dewlemendîyê ziwanî, mîraso hempar ê merdimetî yê. Pawitiş û averberdişê ziwanî yê warê pîroyî de, bi eynî qayde yew temînatê aştîya komelkî û zafrengîya kulturî bi xo yo zî.
 
Mîyanê nê şerê Rojhelato Mîyanênî de ke bi destê ferasetanê desthilatdaran tim ame destpêkerdene de, bi desan kultur, ziwan û nasnameyê cîya-cîyayî bi asîmîlasyonî helîyayî şîyî. 
 
Ziwanê kurdkî bi têkoşînêkê bêhempayî vera nê ferasetî de xover da û hema zî xover dano.
 
Ma zî sey Têgêrayîşê Cinîyan ê Azadan ke nê têkoşînî de rey-rey sey Mestûre Erdelanî, rey-rey sey Leyla Qasim, rey-rey sey Zîlan, Bêrîtan, Sema û Sakîneyan tim û tim ma xover da û hema zî na raywanîya ma ya xoverdayîşî dewam kena. 
 
Vera asîmîlasyon, çinkerdene û qirkerdena polîtîkayanê ziwanî ma do tim xover bidê û têna yew kelîyê zî nêfikirîyê. 
 
Ziwan estbîyayîş û nasnameyê ma yo.
 
Wa Roşanê Ziwanê Kurdkî pêro şarê Kurdistan û  Rojhelatê Mîyanênî rê pîroz bo.”