Elfazî Toral

 

STENBOL - Verfeka Meclîsê Cinîyan a DEM Partî ya Stenbolî Kamîle Kandal dîyar kerd ke Prosesê "Aşîtî û Cimatê Demokratîk" semedê Tirkîya û Rojhelatê Mîyanînî wayîrê muhîmîyêk tarîxî yo û wina vat: “Qanûnê Çarçewayî yo ke parlamentoyî ra derbas bîyo, hetê zeminê qanûnî ra tecrûbanê verênan ra cîya yo. Ganî gamê lezkî bêrê eştiş û ganî cinîyê ke hêzê esasî yê prosesî yê bi mekanîzmayanê têduştî-azadîwazî dir masayanê qerarî de bi hawayêk aktif ca bigîrê.”

 

Esasê raporo ke komîsyonê parlamentoyî de çarçewaya "Prosesê Aşîtî û Cimatê Demokratîk" de ame amadekerdiş de qanûnê çarçewayî ame awankerdiş û bi rayanê zêde yê parlamenteran ame qebûlkerdiş, Rojnameyê Fermî de ame weşanayîş û kewt merîyet. Pabebîyayîşê hetê caardişê qanûnî de dewam kenê û helwestê noktaya eştişê gamanê pratikî ya îqtîdarî de zî hetê prosesî ra yew babetê ke yenê munaqeşekerdişî yê. Heto bin ra proses domîyeno heto bin ra zî persê krîtîkî yê hetê têduştîya cinsê cimatî û ca girewtişê cinîyan ê komîsyonî, heyet û mekanîzmayanê qerarî de vejênê vernî.

 

Cinîyî zî her platformî de dîyar kenê ke ê namzedê aktoranê rayberî yê prosesî yê. Verfeka Meclîsê Cinîyan ê Partîya Têduştî û Demokrasîyê Şaran (DEM Partî) ya Stenbolî Kamîle Kandal derheqê prosesî de qisey kerd.

 

Kamîle Kandal wina vat: “Ê ke aşîtî wazenê ê ke semedê aşîtî hewl danê yê. Ê ke paştdayîş danê nê prosesî est ê. Labelê ê ke nê prosesî nêwazenê zî est ê. Prosesê aşîtî wina asan nêbenê. Prosesê nêzdîyê 10 serran est ê. Semedê nê çîyî ganî sebir bibo. Ganî bawerî bibo. Raştîye de hetê şarî ra fikarî est ê. Ê ke prosesî teqîb kenê fikarê înan est ê. Ma prosesê verênî de dî. Labelê cîyayîyêka nê prosesî est a, zeminê qanûnî yo. Hetê tarîxî ra muhîm o. Qanûnê çarçewayî hema hema bi tesdîqkerdişê pêro partîyan derbas bî. No muhîm o.”

 

‘Serkewtiş do tesîr serê Rojhelatê Mîyanînî bikero’

 

Kamîle Kandal wina dewam kerd: “Rojeva dinya, Rojhelatê Mîyanînî û Tirkîya bi lezkî derbas beno. Serkewtişê prosesê 'Aşîtî û Cimatê Demokratîk' goreyê min do tesîr serê Rojhelatê Mîyanînî bikero. Ma behsê cimatêko demokratik û aşîtîyêka bi rûmetî kenê. Ganî heqê kulturî, tarîxî û ziwanî yê şarê kurdî bêro şinasnayene. Pabebîyayîşê cimatî est ê. Ganî gamê lezkêrî bêrê eştiş. Eke ma biwazê pêrodayîşanê cimatî peynî bikerê eke ma cimatêko demokratik biwazê ganî gamê raştî bêrê eştiş. Ganî statû zî raşt bêro dayene. Ma hewl da û keda bi qîmet a Birêz Ocalanî ya semedê prosesî dî.”

 

Hêzê esasî yê prosesî cinî yê

 

Kamîle Kandal bala ant serê mekanîzmayanê muzakereyî, komîsyon û heyetanê ke ameyê awankerdiş û wina vat: “No heyet wezîfeyê xo baş bîyaro ca, belkî lezkî nêbo la do serkewtiş bîyaro. Ma bi nê bawer kenê. Semedê nê çîyî zî bêşîk ganî partîyê muxalefetî paştdayîş bidê. Paştdayîşê Birêz Ocalanî ê fîkr û fehm û felsefîk zaf zêde yo. Nê hetî ra teyna Heyetê Bêçekbîyayîşî de behskerdiş ma rê teng yeno. Yanî ganî zaf heyetan de ca bigîro. Ganî şert û mercê ey bêrê başkerdiş û kanalê pêvînayîşî yê ke rojnameger û nuştoxî fîkr û fehmê xo bi rehetî vanê bêrê awankerdiş. Pêşnîyazêka heyetê cinîyan ya Birêz Ocalanî pêşkêş kerdibî est bî. Pêameyêk ke ganî têgêrayîşê cinîyan ê kurdan, têgêrayîşê cinîyan ê tirkan, têgêrayîşê femînîstî tede yê, bibo. Çunke cinî hêzê esasî yê cimatî û pêro prosesan ê. Ganî heyetêk cinîyan bêro awankerdiş. Ma nê wazenê. Ma do na babete de biisrar bê. Bêcinîyan cimatêko demokratik zî nêbeno. Cinî do rayberîya cimatî zî û yê îqtîdarî zî bikero.”