Abdullah Ocalan: Armanc awankerdişê demokrasîyêk rastî yê pîya yo

  • 15:28 29 Êlule 2026
  • NAROJANE
MERKEZÊ XEBERAN- Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî Konferansê Haştîye û Entegrasyonê Demokratîkî rê mesaj şirawit û va: “Pêkewtişê çekdarî ra vîyartişê haştîya domdare rê vurîyayîşêko dergmudeto sîyasî, huqûqî, dezgehî û komelkî wazeno. No vurîyayîş de hedefo esasî awankerdişê komelê demokratîkî yo.”
 
Abdullah Ocalanî mesajêk şawito Konferansê Haştîye û Entegrasyonê Demokratîkî rê ke paytextê Îngilîstanî Londra de ame organîzekerdene.
 
Mesajê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî no yo:
 
“Vengdayîşê Haştîye û Komelê Demokratîkî ke mi 27ê sibata 2025î de kerd, berê demêkê neweyî akerd. Têgêrayîşê PKKyî, sîyaseto demokratîk, partîyê ke TBMM de temsîlîyetê înan est o û bi manaya hîraye komelê Tirkîya no vengdayîş qebul kerd. Nika wextê ci yo ke ma nê berê akerdeyî ra aver şêrê. Babetê ke şima nê konferansî de ardê vernî, tam karê nê wextî yê. Şima bi îstîfadeyê tecrubeyanê mîyanneteweyîyan û perspektîfanê kurdan munaqeşe kenê ke akerdişêkê sîyasî senî beno haştîya daîmî; no cewabo pratîk ê vengdayîşî yo.
 
Haştî bi yew peymane yan bi yew qanûnî temam nêbena. Bêvengbîyayîşê çekan destpêk o. Çîyo ke daîmî yo, awankerdişê komelê demokratîkî yo. Pêkewtişê çekdarî ra vîyartişê haştîya domdare de vurîyayîşêko dergmudeto sîyasî, huqûqî, dezgehî û komelkî lazim o. No vurîyayîş de hedefo esasî awankerdişê komelê demokratîkî yo. Goreyê mi şoriş bedilnayîşê îqtîdarî nîyo, vurîyayîş o ke bi awankerdişî beno. ‘Azadî’yêka ke bi şîdetî ameya qezenckerdene, demêko kilm de bena vera qîymetan ke seba înan têkoşîn ame kerdene. Bê haştîya birûmete demokrasî û azadî daîmî nêbenê; sîya çekan de ne demokrasî aver şina ne zî haştîya komelkî kokdar bena.
 
Têkilîya hezar serra ya Kurd-Tirk, Kurd-Fars û Kurd-Ereban dişmenîya ke yewbînan teber kena, nîya; çiqas ke ge-ge pêkewtişê aye bibê zî, dîyalektîkêka aye est a ke yewbînan ser o ronîyaya. Ewro mumkun o ke na têkilî bê asîmîlasyon û bê cîyabîyayîş, bi entegrasyonê demokratîkî newe bêra kerdene. Çareserîyê cîyaker raştîya na cografya rê munasib nîyê ke tede şarî, kulturî û bawerîyî têmîyan de ciwîyenê. Huqûqê wayûbirayîye zî zemînê tarîxî û sosyolojîkî ser o ronîyayo.
 
Têkilîya kurdan û tirkan, farisan, ereban û şaranê bînan ê nê herran bi antişê sînoran nêşena çareser bibo. Mîlyonan kurdî metropolanê dewletanê herême de ciwîyenê. Mesela cîyakerdişêkê sey ‘Kurdî vakur, tirkî başûr’ ne parwerdîya tarîxî rê munasib o ne zî nêzdîya komelkî rê.
 
Entegrasyon vera asîmîlasyonî yo: Asîmîlasyon helneno û dişmenîye pîl keno; entegrasyon yew keno, haştî û wayûbirayîye awan keno. No yewbîyayîş o yo ke komelê demokratîkî estbîyayîşê xo bipawo û çarçewaya heqanê kolektîfan de bi waştişê xo beşdarê komara demokratîke bibo.
 
PKKyo ke ez awankerê ey a, goreyê şertanê demî sey têkoşînêkê estbîyayîşî berz bî; estbîyayîşê kurdan îspat kerd û rêzilê înkarî şikit. Dinyaya 2025î de şarê kurdan êdî raştîyêka tarîxî ya ke nêşena bêra înkarkerdene. Coka wezîfeyê têgêrayîşê ma yo tarîxî temam bîyo. Sey her awanîya şorişgere, wexto ke mîsyonê xo qedêno, ganî bivurîyo formêko newe. Fesh qedîyayîş yan teslîmîyet nîyo, vîyartişê merheleyêka newîye ya tarîxî yo. Israrê formê kehenî verê heme kurdan zerar dano herkesî.
 
Êdî ganî çek pîroz nêrê hesibnayene, ganî komel bêro awankerdene. Sîyaseto demokratîk cayê stratejîya şerê xelasîya neteweyî girewt. Çekê ma yo hîna qewetin vate yo, huqûq o, komelo rêxistinbîyaye yo.
 
Sîyasetêka temamen demokratîke tena zemînêko normal de mumkun a ke tede nê tena çekî bêveng bîyê, şîdet û tehdîdê şerî zî hetanê herdiyan ra ameyê hewanayene.
 
Tirkîyaya ke kurdî bi hişmendîya demokrasîye tede beşdar bîyê, bena komara demokratîke ya raştikêne. Tirkîya û Rojhelatê Mîyanênî de armanc cîyabîyayîş nîyo, pîya awankerdişê demokrasîyêka raştikên o.
 
Rojhelatê Mîyanênî de vejîyayîşê krîzî, cigêrayîşanê dewletanê neteweyîyanê newîyan de o nîyo ke sînoran parçe keno; ganîkerdişê cayanê hemparanê şaran de yo, yanî muzakereyêka entegrasyonîste û awankerdişê torranê demokratîkanê mehelîyan de yo.
 
Dostê erjayeyî;
 
Akerdişêko sîyasî bi qerarê yew hetî nêşeno bibo haştîya daîmî. Entegrasyon gamanê hetanê herdiyan, pêameyîş û naskerdişê dejê yewbînan mecbur keno. Prosesêko ke bi peymananê huqûqîyan garantî nêbo, pêkewtişnêbîyayîşêkê demkilmî ra ravêr nêşino. Haştîya daîmî zî wazena ke sîyaseto demokratîk cuya rojaneye, mehle, şaristan û dezgehan de vila bibo; eynî wext de ganî dinyaya hîsanê ma û awanîya zîhnê ma goreyê şertanê neweyan newe ra şekil bigîro.
 
Bê huqûqî estbîyayîş statu nêgêno; têkoşîno demokratîk bêzemîn maneno. Garantîya lazime, naskerdişê komelê demokratîkî, bi azadî averşîyayîşê ziwan û kulturî, huqûqê îdareyanê mehelîyan ê hîrakerdeyan û temamkerdişê yewbînan ê welatîyîya destûrî û welatîyîya azad o. Heta ke huqûqê dewleta neteweyî yo yewhetî û merkezî bi reformanê destûrî û qanûnîyan newe ra nêro rêzkerdene, bawerî nêşena bêra awankerdene. Eke komare demokratîke nêbo, entegrasyona demokratîke zî nêbena.
 
Ganî kesanê ke têkoşîno çekdar ramito, ageyrayîşê cuya sîyasî û sîvîle de îmkanê girewtişê berpirsîyarî mîyanê sîyasetê demokratîkî de bibo. Wexto ke proses temam bibo, nê hevalê ma do bibê subjeyê munaqeşeya demokratîke, huqûqî û cuya sîvîle. Entegrasyono demokratîk, bi entegrasyonê demokratîkî bîyayîşê parçeyê komelî û bîyayîşê subjeyê pratîkî yê demê bêçek û bêşîdetî yo.
 
Formê beşdarîye yê ke pêkewtişî ra vîyartişê sîyasetî sîyasetê demokratîkî rê bar kenê, bi sîyasetê temsîlî û weçînayîşî sînordar nîyê. Torrê demokrasîya mehelîye, meclîsê mehleyan û şaristanan, kooperatîfî, partîyê sîyasî, komelo sîvîl û îdareyê mehelî ruhê nê vîyartişî yê. Sîyaseto demokratîk, her qayde rêxistinbîyayîş û çalakî ya ke seba sîyasîkerdişê komelî yena kerdene.
 
Ganî rêzkerdişê destûrî û dezgehî, cîyayîya sîyasî, herêmî, ziwanî û kulturî bi projeyê neteweyê yewtipî ney, bi fehmê neteweyê demokratîkî pêşwazî bikerê. Neteweyo demokratîk modelêkê polîtîkayî yo ke tede nasnameyê cîyayî huqûqê seypêyî, azadî û wayûbirayîye pare kenê. Ferqê ziwan, bawerî, kultur û herêman dewlemendî yê. Ferzkerdişê homojenîye na cografya de krîz berhem dayo; naskerdişê cîyayîye zî bingeyê destûrî yê çareserî yo.
 
Madem ke estbîyayîş ziwan û kulturî de şênber beno, naskerdişê estbîyayîşî wazeno ke astengê verê perwerde û averşîyayîşê kulturî bêrê hewanayene.
 
Çareserîya domdare de îdareyê mehelî û herêmî ê nîyê ke barê merkezî pare kenê; îdareyê demokratîkê mehelî yê ke estbîyayîşê komelkî rêz kenê. Rêxistinbîyayîşê komelê demokratîkî, bin banê sîyasî yê dewleta neteweyî de, bi beşdarîya rasterast a komelî xebitîyeno. Giranîya çareserîye selahîyetê merkezkerdeyî de nîya; huqûq û rêxistinbîyayîşê demokratîkî de ya ke mehel de xorîn bîyo. Awankerdişê meclîsan her yew warê perwerde, weşîye, kultur, ekonomî û sîyasetî de, hucreya koke ya komelê demokratîkî ana ca.
 
Cinî, kêmneteweyî, komelo sîvîl û medya babetê haştîye yê ‘badê cû çareser bibê’ nîyê, subjeyê ewroyinî yê prosesî yê. Problemê cinîye problemo bingeyin o ke verê komelê demokratîkî de yo. Azadîya cinîye û hesasîyeta ekolojîke morê piştî ya awankerdişê komelê demokratîkî ya. Ganî nasnameyê cîyayî, bawerî û grûbê komelkî bibê subjeyê xebatanê komunalan. Bê beşdarîya înan a maneyine ne reformo huqûqî kokdar beno ne zî pêameyîşo komelkî yeno ca.
 
Dostê delalî;
 
Vengdayîşê mi şaranê Tirkîya û nê konferansî rê no yo: Armanc cîyabîyayîş nîyo, pîya awankerdişê demokrasîyêka raştikên o. Problemê kurdan êdî tena problemê yew şarî nîyo; problemê ameyoxê hemparî yê Tirkîya û Rojhelatê Mîyanênî yo. Çîyo ke şima ra yeno pawitene, no yo: No vîyartiş û berhemo teorîk bibê saha, tecrubeya mîyanneteweyî zemînê wayûbirayîye yo tarîxî yê na cografya ra girê bidê û şênber bikerê.
 
Rojhelato Mîyanêno ke tede meseleya kurdan bêçareserî verdîyaya, awankerdişê ameyoxêkê hîna aram û ewle ke tede bêro ciwîyayene, seba her kesî mumkun nîyo.
 
Rayîr bi gamanê hetanê herdiyan, bi garantîya huqûqî û bi rêxistinbîyayîşê demokratîkî yo ke vila beno her hetê komelî ra. Şêmuga serdemê neweyî de çîyo esasî, rijnayîşê dewlete nîyo, awankerdişê komelêkê azadî yo.
 
No proses vera yew hetî yan tena yew hetê komelî ser o nîyo. No destêko dergbîyaye yo her kesî rê ke hetê çareserîye, haştîye û qîymetanê demokratîkan de yo, û vengdayîşê pîya hereketkerdişî yo.
 
Bi selam û hurmetanê xo,
 
Abdullah Ocalan
 
Îmrali”