Rojda Aydin

 

AMED - Cinîyanê ke 10ine Fuarê Kitaban yê Amedî de stand de ca girewtî dîyar kerdî ke fuar emser semedê înan zaf muhîm o û bale antî muhîmîya perwerdeyê ziwanê kurdkî.

 

10ine Fuarê Kitaban yê Amedî ke hetê Koma Fuarî ya Tuyapî ra bi hemkarîya Komeleya Weşangeranê Tirkîya û bi piştîdayîşê Odaya Bazirganîye ya Amedî yena organîzekerdiş, 26ê êlule de dest pêkerd û do heta 4ê teşrîna verêne Merkezê Fuar û Kongereyanê Mîyanneteweyî yê Mezopotamyayî de bidomîyo. 10ine Fuarê Kitaban de 125 weşanxane û rêxistinê komelê sivîlî tewrê ci bîyî. Fuar bi eleqeyêk pîl dewam keno.

 

Derheqê fuarî de cinîyanê ke standan de cay gênê qisey kerdî.

 

'Fuar do semedê ziwanê kurdkî bibo şinasnayîşêk'  

 

Hemsereka Enstîtuya Kurdî ya Amedî Nesrîn Şanli ard ziwan ke ê sey hîn sazîyanê ziwan fuar de cayê xo girewtî û va: "Ma wazenê ke şarê ma eleqeyêk nîşan bido semedê ziwanê kurdkî. Heme kitabê ma kurdkî yê. Wexto ke şar eleqeyêk pîl nîşan bido ma do zaf kêfweş bê. Wexto ke ma fikirîyenê fuar wina semedê averşîyayîşê ziwanê kurdkî zaf muhîm o. Her serre no fuar çiqas bêro organîzekerdiş ma sey weşanê kurdkî tewrê ci benê. La fuarê emserî zaf muhîm o. Çimkî hetê waştişê ziwan û perwerdeyê bi ziwanê kurdkî mîyanê şarî de zaf yeno waştiş. Nê semedî ra no fuar semedê ziwanê kurdkî do bibo şinasnayîşêk semedê kitaban û weşanxaneyan."

 

'Ma wazenê ke eleqeyê ciwan û tutan zêde bibo'

 

Nesrîn Şanli dîyar kerd ke ê wazenê ke bi taybetî ciwan û tutan rê eleqeyêk pîl nîşan bidê ziwanê kurdkî û wina dewam kerd: "Nê fuarî de wexto ke ma ewnîyenê weşanxaneyî semedê ciwanan û tutan est ê. Hetê weşanê kurdkî de kêmî çin o. Tena kêmî no ya ke ciwan û tutê ma zêde eleqe nêdanê wendişê kurdkî. Sebebê nê zî bi ziwanêk bîn perwerde gênê, no zî tesîr înan ser o keno. Eke bi ziwanê xo perwerde bidîne hewce nêkerdêne ke ma venga înan bidê. Ê bi xo ameyîne eleqe nîşan dayîne. Semedê ameyoxê ziwanêk bi taybetî tesîr ciwan û tutan ser o est o."

 

'Hêvîya ma verê ra zêdeyêr a'

 

Nesrîn Şanli peynîya qiseykerdişê xo de va ke ê wazenê ke aşme ra reyke programê winasî bêrê organîzekerdiş û wina qedêna: "Semedê ke ma bieşkê şinasnayîşê ziwanî bikerê fuar muhîm o. Bibo nêbibo fuaran de kitabî bala tutan, ciwanan, cinî û heme şarî ancenê. Semedê ameyîşê têhet yê yewbînan hetê ziwanê kurdkî de çîyêk zaf baş o. Zerrî wazena ke aşme ra reyke no bêro organîzekerdiş. Wexto ke çîyêk mîyanê şarî de nêgero kêmasî pê yenê. Fuar beno sebebê ke bala ciwan û şarî bianco. Sewbîna fuar beno wesîle ke sazîyî tewr bibê. Hetê ziwanê kurdkî de hêvîya ma zaf est a ke ma do bi serkewê. Waştişê perwerdeyê bi ziwanê kurdkî ma do bidest bikerê. Hêvîya ma nê ra zêdeyêr a."

 

'Eleqeyê semedê zazakî zaf kêm o' 

 

Hatîce Bozkoç a ke Standê Weşanxaneyê Vateyî de ya zî eşkera kerd ke no fuar semedê înan zaf muhîm o û wina dewam kerd: "Zaf nuştoxî ewro cayê fuarî de yê û wazenê hem kitabê xo bidê naskerdiş hem zî bi wendekaran dir bêrê têhet. No fuar bi taybetî semedê ziwan zaf muhîm o. Erê fuarî rê eleqeyêk est o, la no kêm o û qîm nêkeno. Ma wazenê ke ciwan û tutî bêrê kitaban bipersê, nas bikerê. Tutî yenê bi taybetî kitabê semedê ezmûnan persenê. Ma wazenê ke kitabanê kurdkî zî nas bikerê û biwanê. Ma tîya kitabê zazakî roşenê. La eleqeyê semedê zazakî zaf kêmî yo. Tîya de muhîmîya perwerdeyê bi ziwanê kurdkî vejîyeno vernî. Eke tutî bi ziwanê xo perwerde bivînê dê bieşkê bi ziwanê xo kitaban zî biwanê. Lazim o ke dibistane û zanîngeh de perwerde bi ziwanê kurdkî bêro dayîş. Lazim o ke her wareyê cuya ma bibo kurdkî. Ma hetê huqûqî de wazenê ke ziwanê ma bêro naskerdiş. Cayê xebate de bi ziwanê kurdkî bêro qalkerdiş. Dibistan û zanîngehan de wa êdî bi ziwanê dayîke zî perwerde bêro dayîş."

 

'Lazim o ke ma wayîr ziwanê xo bivejê û bidê ciwîyayîş'

 

Weqfê Mezopotamyayî ra Sûrya Hûman zî dîyar kerd ke ê sey şarê Mezopotamya bi seserran o ke semedê ganîkerdişê kurdkî têkoşîn kenê û va: "Sebebê tewrbîyayîşê ma yê fuarî no yo ke kurdkî her cayî de bêro dîyayîş. Eleqeyê hemverê kurdkî kêm o, la bi standanê ke ma akewtî ma hedef kenê ke no eleqe zêde bibo. Standê ke ma tîya akewtî sey medyaya dîjîtalî her cayî de yenê dîyayîş. No zî beno sebebê ke kurdkî her cayî de biaso. Nê semedî ra ez wazena ke weşanê kurdkî nê cayan de cayêk pîl bigîrê. Hem asayîşê kurdkî zêde beno hem zî keweno rojevaya şarê kurdî. Ziwanê kurdkî bîyo ziwanê ke xeylê xo pirî û kalî bi qisey kenê, la no ziwan tena ziwanê pir û kalan nîyo. Lazim o ke her kes semedê ke ziwanê xo yê dayîke bido ciwîyayîş qisey bikero. Na rewşe ma dejnena. Ma wazenê ke ciwanî bi ziwanê xo yê dayîke biwanê, binûsê û biciwîyê. Ma xebatanê xo semedê qezenckerdişî nê, la semedê ganîkerdişê ziwanê xo yê dayîke domnenê. No problem tena bi weşanxaneyan nêyeno çareserkerdiş. Lazim o ke ma her cayî de wayîr ziwanê xo yê dayîke bivejê, bikerê rojevaya xo û bidê ciwîyayîş. Heta ke ma ziwanê xo nêdê ciwîyayîş, ma do mehkûmê çinbîyayîşî bê."