Buşra Turan

 

AGIRÎ - Pêwa zordarîyanê komelî yê sey “Ti çira xebate kena?”, Nezahat Kiliç aye karsazîya xo daya destpêkerdiş wina va: “Cinî eşkena her çîyê wazena bidest bikero. Azadîya ekonomîkî tena ameyîş nîyo, azadî û kêfweşîya cinîye yo; ruhê tu cinîye nîno rotiş.”

 

Kurdistan û Tirkîya de, krîzê ekonomî tewr kêr beno û enflasyon zêde beno, ameyîşê keyeyî bi lez kêm beno û cinî mecbur manenê xebatanê erjanî de bixebitê. Vurîyayîşê vayî yê hewtine û mesrefê zêde, tehlukeyê domdarîya karsazîyanê qijî fîneno. Pêwa rolê cinsîyetî yê komelî û zordarîyanê hawirdorêk xebatî yê “serdestîya mêrdan”, cinîyê ke xoserbîyayîşê ekonomîkî bidest kenê, tena budçeyê keyeyî başêr nêkenê, eynî wextî de serkêşîya vurîyayîş û xelasîya komelî zî kenê.

 

Nezahat Kiliç a ke qezaya Bazîdî ya Agirî de ciwîyena û demêk derg o eleqeyêk aye viraştişê werdî dir est o, yew cinîya ke bi kede xo hemverê krîzê ekonomî yê kûrêr têkoşîn kena ya. Nezahat Kiliç a raywanîya xo ya viraştişê werdê keyeyî de bi îmkananê xo dest pêkerd, nika dikanê xo yê Bazîdî de dewam kena. Werdê weşî yê ke virazena hem hêzê vurîyayîşê kedê cinîyan û hem zî îradeyêk cinîye ke versîya krîzî de, bi hêz bivindero, temsîl kena. Nezahat Kiliç yew cinîya ke bi ruhê xo yê karsazî zordarîyanê komelî ke înan dir rî bi rî menda, derbaz kerde ya. Ewro, aye hem semedê tutanê xo ameyoxêk awan kena û hem zî bi kede xo hemverê zehmetîyanê ke semedê krîzê ekonomî pê yenê xo ver dana.

 

Karsaze Nezahat Kiliç astengîyanê komelî, tesîranê krîzê ekonomî yê metbexî ser û muhîmîya xoserbîyayîşê ekonomîkî yê cinîyan ser o, qisey kerd.

 

Aye muhakemeyê komelî dir rî bi rî mende

 

Nezahat Kiliç wina va: “Wexto ke çîyanê ke ez eşkayîne bikerî ser o fikirîyayîne, mi va ez viraştişê werdî ra hes kena, ez nê wareyî de xebatêk eşkena bikerî. Mi keye de kerdêne, la serkewte nêbî. Dima ra ez akerdişê karsazîyêk qijî ser o fikirîyaya. Mi qerarê xo da ke destpêk de çîyêk qijî ser o dest pêbikerî. Û zaf baş pê ame. Wexto ke mi karsazîyê xo ya verêne akerd, reaksîyon zaf xerab bîyî. Merdimî vatêne ‘Ti çira xebate kena? Mêrdeyê to çin o? Hewcedarîya to bi pere est a?’ Sey cinîyêke, mi rexneyê zaf xurtî girewtî. Dima ra dikandarê herême mi nasnayî. Mi va ‘Mêrdeyê mi est o, la ez debara keyeyê xo kena.’ Rewşa ekonomîkî nika zaf xerab a, merdimî nêeşkenê debara xo bikerê. Mi tutanê xo pîl kerd û ez xebitîya ta ke debara keyeyê xo bikerî. Destpêk de, ez zaf xurt ameya muhakemekerdiş, merdimî mi ra pers kerdî çira ez xebitîyena. La her kes hewceyê pereyî yo, dewlemend û feqîr. Ez semedê ameyîşêk xebate kena. Tutê mi pîl bîyî, çira ez keye de roşî?”

 

‘Ganî cinî fek veranêdê’

 

Nezahat Kiliç wina dewam kerd: “Xoserbîyayîşê ekonomîkî zaf weşêk o. Ez nê heme cinîyan rê pêşnîyaz kena. Ganî kes kesêk bînî ra hêvî nêkero. Keye, merdim, ganî her kes xoser bibo. Cinî eşkena her çîyo ke wazena bikero. Cinî zaf bi hêz ê. Ganî cinî her game hewl bidê, ganî fek veranêdê. Her kes çîyêk hes keno est o. Ganî ê jîhatbîyayîşê xo bivînê û biceribênê, ganî fek veranêdê. Ganî ê xo aver berê. Cinî bi hêz ê, ê do serkewê. Ganî ê jîhatbîyayîşê xo bivînê û xebata ke hes kenê taqîb bikerê, ê eşkenê bikerê.”

 

‘Ganî cinî azad bibo’

 

Nezahat Kiliç tewr peyêne wina va: “Vayî her roje zêde bena. Penîr, şimitiş, berardişê şiyî û goşto ke ma ewro gênê her hewte etîketê înan yenê vurnayîş. Semedo ke ez nê wareyî de newe ya, ma nêeşkenê her roje etîket û vayîya xo bivurnê. No zaf zehmet o; ma tena semedê ke lingan ser o bimanê têkoşîn kenê. Ma girewtişê xo yê hewtane bazar de kenê. Rotixî komî rotiş kenê, her hewte etîketan vurnenê. No nîşaneyê tewr pîl ê krîzê ekonomî yo. Ez fikrîyena ke wexto ke cinî xoserbîyayîşê ekonomîkî bidest bikerê, ê hewceyê mêrdan nîyê. Ganî ê her çî mêrdan ra hêvî nêkerê. Ganî cinî karsazîyanê xo awan bikerê. Ê eşkenê sey rotixêk dikan yan zî xebata xo keyeyî de bikerê. Ez fikrîyena ke ganî cinî xoserbîyayîşê ekonomîkî bidest bikerê. Cinî şayî, kêfweşî û azadîye ya. Ganî cinî azad bibo. Ruhê tu cinîye nîno rotiş.”