ANQARA - Tesîrê şerê ke DYA-Îsraîlî herême de dayê destpêkerdiş, Lubnan de krîzê ekonomî giranêr keno, koçberî zêde keno û yewser tesîrê cuya cinî û ciwanan ser o keno.

 

Hêrişanê DYA-Îsraîlî yê hemverê Rojhelatê Kurdistanî û Îranî de; zaf herêmî hetê hêrişanê hewayî ra tesîr bîyî. Zaf sivîlî dinyaya xo bedelnayî.

 

Şerê hêzê hegemonî heta Lubnan şî. Lubnan de hêrişê Beyrût û herêmê başûrî hedef gêno. Beyrût de hemverê yew awanîye hêrîşêk ame kerdiş û zaf kesî birîndar bîyî. Başûr de hemverê Tayr û Sîdonî de hêrişî ameyî kerdiş. Goreyê agahîyanê selahîyetdaranê weşîyeyê welatî bi seyan sivîlî dinyaya xo bedelnayî û pêlê koçberîye yeno ciwîyayîş.

 

Sereka Komeleya Newrozî ya Kurdanê Lubnanî Hanan Osman derheqê pêrodayîşê ke heta Lubnanî şîyê ercnayîş kerd.

 

‘Endîşe û pabebîyayîş babeta vatişî ya’

 

Hanan Osman va ke hêrişanê DYA-Îsraîlî yê hemverê Îranî tesîrê heme hetanî ser o kerdo, Lubnanî ser o zî kerd. Hanan Osman wina dewam kerd: “Averşîyayîşê Lubnanî de çarçeweya şerê DYA-Îsraîl û Îranî de yenê ercnayîş. No pêrodayîşêk o ke zaf hetanê herême hewêneno. Nê semedî ra hedîseyê Lubnanî çîyêk vîyarte nîyê, eksê nê yewser tesîr keno û her şino zêde beno. Şar zî endîşe de yo. Semedê Lubnanî na rewşe hesas a. Pabebîyayîş û endîşe babeta vatişî ya.”

 

Koçberî û vînîkerdiş

 

Hanan Osman dîyar kerd ke şerê Îsraîlî yê ke hemverê Lubnanî dayo destpêkerdiş başûrê Beyrût û başûrê Lubnanî de sînor nêmaneno û netîceyê hîra yê beşêk pîl tesîrê welatî ser o keno, vejeno orte. Cayê ke pêrodayîşî est ê, koçberî zî dest pêkerda. Pêrodayîşan tesîrêk pîl stargeyî û xizmetanê esasî ser o kerd. Bombevaran û rijîyayîşan tesîrêk pîl dibistan, nêweşxaneyî, rayîran û her çîyê bînan ser o kerd, cuya şarî tesîr bîya.”

 

Sebebê hêrişan

 

Hanan Osman dewam dewina ard ziwan: “Polîtîkayê DYA-Îsraîlî yê hemverê Îran û Herême heta Lubnanî şî. Sebebê nê zî sewîyeya stratejîkî ya Lubnanî û rolê aye xoverdayîşê herêmî de yo. Bîyayîşê hêzanê Lubnanî ya ke îrtîbatê înan yê leşkerî û sîyasî bi Îranî dir est o û no zî Lubnanî keno perçeyêk hesabê herêmî. Pêwa nê, welat de mudaxaleyêk ke hemverê Îranê yan zî muttefîkanê înan de bo de yewser tesîr beno. Aktorê sîyasî û hêzê xoverdayîşî yê Lubnanî şerê hemverê Îsraîlî de rolê aktîf gênê û yewser benê wayîrê helwest. Hîzbullah zî kewt şer. Hîzbullah hemverê hêrişanê Îsraîlî tewrê şerî bîyo. Sewîyeya sîyasî de hêzê xoverdayîşî, ser pawitişê Lubnanî û herra aye de vindertî û helwestêk yewbîyaye ya ke berjewendîyê herême pawenê.”

 

‘Tesîrê şerî tewr zaf cinî û tutan ser o’

 

Hanan Osman dewamê qiseykerdişê xo de dîyar kerd ke nê averşîyayîşê mîyanê partîyê sîyasî yê cîyayan ê Lubnanî de munaqeşeyê pîl û cîyabîyayîş zî viraşt û wina bale ant ser tesîrê şerî yê şarî ser. “Hînî hêzê sîyasî piştîdayîşê helwestê xoverdayîşî danê û hemverê Îsraîlî serdestîya Lubnanî pawenê. Hînî partîyê bînî zî hêrîşan sey tehdîdan vînenê. Bêguman no zî parçebîyayîşê sîyasî yê herême giranêr keno. Bêguman tesîrê şerî tewr zaf cinî û tutan ser, ciwanan ser de yo. Perwerdeyî, îstîhdamî ser de yo. Heqê cinî û ciwanan binê tehdîdan de yo. Tehlukeyo tewr pîl nika no yo ke şer herême de vila bibo.“​​​​​​​​​​​​​​​​