‘Seba heqê tutan ganî gamê rêxistinbîyaye taybetî aver berê’ 2026-11-18 10:55:08   Elfazî Toral   STENBOL - Zerrîwaza Meclîsê ÎSÎGî Dr. Asli Odman va ke tabloyêk tutan ke her tewirê rîskan dir rî bi rî bîyê, est o û va: "Ganî ma tena nêvajê heqê tutan, lazim o ma vajê 'heqê tutîye'. Yê ke polîtîkaya kede û sinife viraznê, ganî gamê rêxistinbîyayîşê taybet aver bierzê."   20ê teşrîna peyêne Roja Heqê Tutan ê Dinya, emser zî binê versîya feqîrî, karkerîya tutan, modelê perwerdeyê bazirganî û bêcezaverdayîşî de yeno pêşwazîkerdiş. Heqê cuya tutan ke lazim o binê asayîşî de bibo, ewro demî ra zêdeyêr lazim o. Prosesê hukmî heta caardişê MESEMî tabloyêk ke hîra beno vejîyeno orte.   Zerrîwaza Meclîsê Asayîşê Xebatî û Weşîya Karkeran (ÎSÎG) Dr. Asli Odman, derheqê binpaykerdişê heqê tutan û şîdetê tutan ser de ercnayîş kerd.   Asli Odman va ke îmkanê cuya cinîyan binê ablûqa de ya û wina ard ziwan: "Tena heqê tutan nê, ganî ma vajê 'heqê tutîye'. Yew wareyanê tewr muhîmî ke dewlete şexsîyetê xo uca de awan kena, serrastkerdişê formê tewr qijî yanî tutîye ya. Na rewşe hetê kalîteyî ra rastê vurnayîşêka muhîmî ame. Ma demê verêne yê komare de ewnîyenê, semedê ke tutî baş bêrê resnayîş, semedê ke vernîya karkerîya tutan bêro girewtiş hewldayîşî estbî. Hedefêk ke karkerê baş, leşkerê bicesaret û hemwelatîbîyayîşêk tirkî bêro resnayîş estbî. Ewro cuya xebate de 3-4 milyon tutê karkerî est ê. Beşêkê înan kewenê çarçeweya karkerîya tutan ke dewlete qedexe kerda. Yanî karkerîya tutan ê binê emrê 16î."   3-4 milyon tutê karkerî   Asli Odman va ke awankerdişê Meclîsê ÎSÎGî heta nika, karkerîya tutan ê teberê qeydî est o, no zêdeyêr erd û kuçeyan ser o yeno dîyayîş û va: "Roja ewroyî de binê emrê 16ine zî est ê, heta 18 serrî karkerîya tutan zêde bîya û herêmanê Sanayîya Organîzeyî (OSB) û sanayîya giranî de zêde bîya. Teqîyayîşê Habaş û Kerdemîr Demîr Çelîkî de tutê MESEMî dinyaya xo bedelnayî. Tutê ke MESEMî de xebate kenê 4 rojan şinê xebate, rojêk şinê dibistane. No yeno manaya ke 6 rojan şirawenê xebate. Dewlete qedexeyê binpaykerdişê karkerîya tutan binê nameyê MESEMî de domnena."   'Polîtîkaya ke xo sepernena hemkarîya dewlete û şîrketî est a'   Asli Odman dîyar kerd ke enflasyon zî polîtîkayêk tutîye yo û wina ard ziwan: "Mesrefê perwerde, werd û weşîye keda cinîyan şekil gênê. Çar tutan ra yew vêşan şino dibistane. Çarine ra yew tut mecbûr maneno ke dibistane ra dûr bikewo. Tutê ke baş wayîr nêbenê hetê vîr û bedenî de zirar vînenê. Polîtîkayêk ke xo sepernena hemkarîya dewlete û şîrketan est a. Ma qalê problemê weşîyeyî yê ke wayîrbîyayîşî û werdî ser o yeno, kenê. Pêwa nê cînayetê kar û şîdet zî zêde bîyê. Rastîya tutêk ke her tewirê şîdetî dir rî bi rî yeno. Tirkîya de bi destê dewlete bi MESEMan qedexeyê karkerîya tutan yeno binpaykerdiş."   Asli Odman wina dewam kerd: "10 cinîyanê demê xebatî 7ê înan bermal ê, 3 tutê kenayan ke bînan emrê 18î de yê zî emrêk qijî de yenê zewicnayîş. Emrêk qijî de zewicnayîş îmkanê têgêrayîşê azadî û ekonomîye orte ra wedarneno. Lazim o sîstemê MESEMî bêro betalkerdiş. Yê ke polîtîkaya kede û sinife viraznê, ganî gamê rêxistinbîyayîşê taybet aver bierzê."