Hiqûqnas: Mafê nefaqayê temînata jiyanê ye

2026-06-09 16:41:27


	 

	ENQERE -Rêxistinên hiqûqê ji bo protestokirina rêziknameyên derbarê mafên nafakayê de li ber Dadgeha Enqerê civîneke çapemeniyê li dar xistin.

	 

	Rêxistinên hiqûqê ji bo protestokirina rêziknameyên derbarê mafên nafakayê de li ber Dadgeha Enqerê civîneke çapemeniyê li dar xistin. Di civîna çapemeniyê de, ku pankartek bi nivîsa "Mafên nefesê nayên desteserkirin, em ê dev ji mafên xwe bernedin" hate nîşandan, Doru Ninsu Arslan daxuyaniya çapemeniyê xwend.

	 

	Di daxuyaniyê de hate destnîşankirin ku AKP bi awayekî sîstematîk hemû destkeftiyên jinan hedef digire û wiha hate gotin: "Biryara vekişîna ji Peymana Stenbolê, pirsyarkirina domdar a Qanûna Hejmar 6284, rakirina prensîba wekheviya zayendî ji polîtîkayên giştî, êrîşên li ser rêxistinên jinan û polîtîkayên 'Sala Malbatê' ku jinan ne wekî takekes lê tenê bi rolên wan ên di nav malbatê de pênase dikin, nîşan didin ka ev êrîş çiqas bi awayekî sîstematîk pêşve diçin.”

	 

	Daxuyaniyê destnîşan kir ku destwerdanên ku mafên nafakayê hedef digirin û guhertinên pêşniyarkirî yên li Qanûna Sivîl berhema heman zihniyetê ne û wiha lê zêde kir: "Ger hemû beşên civakê - jin, parêzer, siyasetmedar û rêxistinên civaka sivîl - li dijî van rêziknameyên plankirî nesekinin, tiştê ku dê winda bibe ne tenê mafên nafakayê ne. Di heman demê de ewlehiya aborî ya sînorkirî ya jinan, hêviya wan a ji xilasbûna ji tundiyê û di encamê de, maf û azadiyên wan ên welatîbûnê yên wekhev jî wê winda bibe. Ji ber ku di civaka Tirkiyeyê de, koma ku dê wekî 'qurbanên nafakayê' were pênasekirin ne mêr in; ew jinên ku mehkûmî xizanî, tundî, bindestî û bêçaretiyê ne.”

	 

	Berfirehiya daxuyaniyê wiha ye:

	 

	“Her çend mîqdara navînî ya nafakayê li seranserê welêt 1,179 TL be jî, ev jin mehkûmî birçîbûnê ne. Bi rêjeyek heta ji sedî 44 ji bo kesên ku bi rêkûpêk nafaka nadin, ev jin in ku nikarin mîqdara hindik a ku mafê wan heye bistînin. Ev jin in ku neçar in ku ji destpêkê ve ji bo her dravdana nafakayê serlêdana pêvajoyên bicîhanînê bikin. Ev jin in ku piştî salan tundî û di dawiyê de veqetînê, ji hêla mêrên ku ew dixwazin mafên xwe yên nafakayê bistînin, berdewam rastî zext, gef û heqaretê tên.”

	 

	‘Mafê nafakayê mafek krîtîk e’

	 

	Ji ber vê yekê, çîroka "jiyana di nav luksê de bi nafakaya heta hetayê", ku bi salan e li Tirkiyeyê ji raya giştî re tê belavkirin, ji propagandaya siyasî ya ku mafên jinan ên bi zehmetî hatine bidestxistin hedef digire, wêdetir tiştek nîne. Mafê nafakayê mafek krîtîk e ku li ser bingeha pêdiviyên civakî ye û nikare tenê di çarçoveya qanûna malbatê de were hesibandin.

	 

	Daxuyanî bi van gotinan bi dawî bû: "Ev qanûn li dijî têgeha edaleta takekesî ye, ku yek ji prensîbên herî bingehîn ên hiqûqê ye. Ji bo çareseriyek bi rastî adil û wekhev, divê polîtîkayên xizmetguzariya civakî yên ku serxwebûna aborî ya jinan misoger dikin werin bicîh kirin, divê polîtîkayên ku gihîştina jinan a kar xurt dikin werin pêşxistin, divê mekanîzmayên piştgiriya civakî werin afirandin da ku ewlehiya dahat û xaniyê jinan piştî veqetînê misoger bikin û divê mekanîzmayên bibandor werin damezrandin da ku berhevkirina dravdanên nafakayê garantî bikin.” Her wiha tekez kir ku jin dê têkoşîna xwe bidomînin.