'Bersûcê bi Pakêta Darêzê ya 11'emîn hat berdan, jinek qetil kir' 

2026-03-25 09:02:32


	 

	Rozerîn Gultekin

	 

	WAN - Endama Lijneya Rêveber a Komeleya Jinên Starê ya Wanê, Parêzer Leyla Kaplan Kertiş, derbarê kuştinên jinan, mirinên wan ên gumanbar û xelatkirina sûcdaran de axivî û got, "Em dibînin mêr ji destpêkê ve piştgiriya malbat, rêzikname, sîstem û dewletê digirin û jin di her qonaxê de bi têne têne hiştin. Dirûşma 'Kuştinên jinan siyasî ne' ne tenê hevokek e."

	 

	Şîdeta li dijî jinan û kuştinên jinan ji ber polîtîkayên zihniyeta serdest a mêran her roj kûrtir dibe. Sûcdar ji aliyê dadweriyê ve bi bêcezatiyê têne xelatkirin, jinên ku hatine kuştin di dadgehê de jî wekî sûcdar tên dîtin. 

	 

	Hewl tê dayîn mirina gelek jinên ku di bin şert û mercên gumanbar de pêk tê bi binavkirina "xwekuştinê" were veşartin. Li gorî bîlançoya şîdetê ya ku ji hêla ajansa me ve mehane tê berhevkirin, di meha sibatê de herî kêm 24 jin û 2 zarok hatine kuştin û 21 jin û 6 zarok di bin şert û mercên gumanbar de mirine. Endama Lijneya Rêveber a Komeleya Jinên Starê ya Wanê, Parêzer Leyla Kaplan Kertiş di derbarê kuştinên jinan û polîtîkayên dewletê yên ku wan kûrtir dikin de nirxandin kir.

	 

	'Jin vedigerin malên ku lê şîdet lê hatiye kirin'

	 

	Leyla Kaplan Kertiş tekez kir ku şîdeta li dijî jinan her roj zêde dibe û destnîşan kir ku jin di her aliyê jiyanê de bi şîdetê re rû bi rû dimînin. Leyla Kaplan Kertiş got, "Dema ku jinek di nav malê de şîdetê dibîne, ew pêşî diçe cem malbata xwe. Malbat hewl dide ku vê yekê veşêre û dema ku jin diçe cem polîsan, daxwazên wê tê paşguhkirin, bi ciddî nayên girtin û ya xerabtir jî, hewl tê dayîn ku ew li hev werin, wan bişînin malê. Em şahidê wê yekê ne ku piştî jinek tê kuştin, cezayê herî kêm ê gengaz bi kêmkirina cezayê ji bo provokasyona neheq ji bo mêr tê dayîn. Ji ber vê yekê, pergalek heye ku hewl dide jinê bi tenê bihêle, heta piştî ku ew dimire jî. Mêr ji destpêkê ve malbat, pergal, dewlet li pişt wan e û em dibînin ku jin di her qonaxê de bi tenê tê hiştin. Jin nikare ji polîsan jî alîkariyê bistîne û neçar dimîne ku vegere malê. Jina ku diçe malê bi sûcdarê şîdetê re bi tenê dimîne. Ji ber vê yekê jin bi tundiyê rû bi rû dimînin."

	 

	'Bersûcê bi Pakêta Darêzê ya 11'emîn hat berdan, jinek qetil kir' 

	 

	Leyla Kaplan Kertiş diyar kir ku pêşîgirtina li kuştinên jinan mimkun e lê dewlet van polîtîkayên pêşîlêgirtinê bicîh nayne û destnîşan kir ku ev rewş nîşan dide ku kuştin ne bûyerên takekesî ne, lê siyasî ne. Leyla Kaplan Kertiş got, "Dirûşma 'Kuştinên jinan siyasî ne' ne tenê hevokek sade ye; ew sloganek tijî wate ye. Kuştinên jinan pirsgirêkek sîstemîk in. Neparastina jinan nîşan dide ku ew helwestek siyasî ye. Sûcê ku ji hêla sûcdar ve li dijî jinan tê kirin, ku bi vê yekê tê hêzdarkirin, ew jî siyasî ye. Em di dozên dadgehê yên kuştina jinan de vê yekê dibînin. Kêmkirina newekhev a cezayan tê sepandin. Sûcdar bi guhertinên di cezayê de têne berdan û yekem tiştê ku ew piştî berdanê dikin kuştina hevjîn an hevala xwe ye. Bi rastî, doza Gonul Alkan jî mînakek e. Di doza Gonul Alkan de, sûcdar, ku 26 tomarên wî yên sûc hebûn, bi Pakêta Darêzê ya 11'emîn hat berdan. Yekem tiştê ku sûcdar kir kuştina hevjîna xwe bû. Ji ber vê yekê, guhertinên di cezayê de sûcdar bêtir wêrek kiriye."

	 

	'Divê qanûn bi awayekî bingehîn werin bicîhanîn'

	 

	Leyla Kaplan Kertiş diyar kir ku divê qanûn û peymanên pêşîlêgirtin û parastinê werin bicîhanîn û got, "Her çend em qanûnên herî bêkêmasî yên cîhanê derxin jî, heke neyên bicîhanîn ew ewlehiya hindik pêşkêş dikin. Divê qanûnên pêşîlêgirtinê werin bicîhanîn. Asta bicîhanîna qanûnan li Tirkiyeyê pir kêm e. Li welêt, em li dijî her cûre şîdeta li dijî jinan têdikoşin, lê heya ku ew rast nebe, nirxa wê hindik e. Em dikarin vê yekê ji zêdebûna hejmara kuştinên jinan û şîdeta li dijî jinan bi hêsanî bibînin."

	 

	Piştgiriya yasayî, derûnî û civakî

	 

	Leyla Kaplan Kertiş wiha bi dawî kir: "Jin ji aliyê hevjînên xwe ve tên kuştin. Ev nîşan dide ku mekanîzmayên parastinê bi rastî bêbandor in. Wekî Komeleya Jinan a Starê, em jixwe tekez dikin ku em li dijî tundûtûjî, cudakarî, heqaret û gefan li kêleka jinan in. Ger jinên ku tundûtûjî dîtine bi me re têkilî daynin, em piştgiriya yasayî, derûnî û civakî peyda dikin. Em beşek ji Tora Pêşîlêgirtina Şîdetê ne. Em bi hemî rêxistinên civaka sivîl re bi hev re dixebitin. Em bi gelek jinên ku nikarin bigihîjin me, yên ku me nas nakin re têkiliyê datînin."