Abdullah Ocalan: Divê qanûneke hev temam dike bê çêkirin 2026-03-02 12:33:43   NAVENDA NÛÇEYAN - Abdullah Ocalan, diyar kir ku qanûna ji bo PKK’ê taybet dê were derxistin û dibêje: "Wekî ku hûn dizanin, ez yekem kes bûm ku qanûnek taybet pêşniyar kir. Paşê, yên din ew nivîsandin. Ew qanûnek taybetî ya PKK’ê ye, ji ber vê yekê demkî ye. Divê ew berfireh û holîstîk be."     Rêzedosyayên Ajansa Welat (AW) ya têkildarî Manîfestoya Aştî û Civaka Demokratîk a Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan û hevdîtinên bi Şandeya Îmraliyê re hatine kirin, berdewam e. Di nûçeya îro de jî beşên têkildarî entegrasyona demokratîk û qanûnên azadiyê cih girt.    Abdullah Ocalan, têkildarî gerîlayan û kesên li sirgunê pêşniyara qanûneke dike û di nûçeyê de wiha tê gotin:    ‘Em bibêjin serdema aştiyê ne ya terorê’      Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan, di hevdîtinekî meha Cotmehê de bal dikişîne ser mijara “qanûna taybet”. Piştre behsa “qanûna aştiyê” dike. Ew sedemên girîngiya vê yekê wiha rêz dike: “Xala girîng ev qanûn e. Divê çawa be? Wekî ku hûn dizanin, ez yekem kes bûm ku qanûnek taybet pêşniyar kir. Paşê, yên din ew nivîsandin. Ew qanûnek taybetî ya PKK’ê ye, ji ber vê yekê demkî ye. Divê ew berfireh û holîstîk be. Divê her tiştê ku di dîroka wê de qewimîye, tevî hemî endam û kiryarên wê, wekî rastiyek yekane bigire nav xwe. Ji ber ku PKK rastiyek e. […] Min hewl da ku dîrokê ji bo vê sedemê lêkolîn bikim. Ew dibêjin ‘bê teror’, lê em jê re bibêjin ‘Serdema Aştiyê.’ Em dikarin jê re bibêjin qanûnek ji bo veguheztina serdema aştiyê, hem bi awayekî fîîlî hem jî ji hêla zihnî ve berdana çekê. […] Qanûnek aştiyê ji bo sedsala duyemîn a Tirkiyeyê. Qanûna Aştiyê peyva herî guncav e ji bo vê yekê. Di rewakirina qanûnê de, em li ser qanûnek diaxivin ku li ser prensîba ku ew kesên ku di vê çarçoveyê de ne dê ji niha û pê ve bi tu awayî tundî pêk neynin, teşwîq nekin an jî nexin nav siyasetê. Ne tenê tundûtûjî, lê qanûnek li ser bingeha destwerdana li siyaseta li derveyî demokrasiyê ye.”   'Mafê hêviyê û statûya Îmraliyê’       Prensîba “mafê hêviyê”, ku ji hêla Serokê MHP’ê Devlet Bahçelî ve pir caran hate rojevê, cara yekem ji meha Îlonê û vir de dikeve rojeva Abdullah Ocalan. Abdullah Ocalan, ramanên xwe yên li ser qanûnên azadiyê diyar dike û tekez dike ku divê ev yek bi prensîba “mafê hêviyê” were temam kirin. Abdullah Ocalan di vê çarçoveyê de mijara “statuya Îmraliyê” jî dinirxîne, ku herî dawî Devlet Bahçelî di civîna koma partiya xwe de anîbû ziman. Abdullah Ocalan, di nirxandina xwe ya ji bo heyetê di meha Îlonê de wiha dibêje: “Divê ew ji min derketinek hêsan hêvî nekin. Divê ew di çarçoveya qanûnê de rêyan vekin ku roleke siyasî bilîzin. Bahçelî jî got. Astengiya li pêşiya karê min rakin da ku ez bikaribim biçim û bixebitim. Ez ê bixebitim, lê ji bo xebatê statuya qanûnî hewce dikim. Ez ê çawa bixebitim? […] Ger ew bixwazin, ew dikarin biryar bidin û ev dikare di çarçoveya vê pêvajoyê de be. Rast e ku mafê hêviyê bi navê min ve girêdayî ye, lê ev ne tenê li ser min e. Niha bi hezaran kesan eleqedar dike. Bi hezaran kesan ev ceza wergirtine. Ev pergala hiqûqî eleqedar dike.”   ‘Divê lihevkirinek hev temam dike hebe’    Abdullah Ocalan diyar dike ku ew ji bo xebatê pêdivî bi derfetên bêtir dibîne û dibêje: “Divê pênaseyek hevpar a Ocalan hebe. Li gel nivîsa 27’ê Sibatê divê lihevkirinek hevpar hebe û divê derfetên ku ez dikarim çi bikim û çiqas bandorker im hebin. Wekî din, tişt tevlihev dibin. Divê ew muxalefetê jî tev li bikin. Ez dubare dikim; divê ew biryar bidin, ‘ka Apo dê bixebite an na?’ Evqas eşkere ye. Tam saleke ez pêvajoyê ji vir bi çavkaniyên sînordar dimeşînim. Lê niha dijwar dibe ku bi vî rengî berdewam bikim. Divê ez beşdarî siyasetê bibim. Gelek hêz û pêşketin hene; kesek din dikare di her kêliyê de derkeve holê. Bêguman, divê ez bikaribim bandorê li wan bikim.”   Abdullah Ocalan zehmetiyên ku ev pirsgirêk diafirîne bi van hevokan kurteber dike: “Ocalan dixwaze tiştê ku dibêje bike, ew dixwaze wê bixe pratîkê. Hêza gotinan li cem min heye, lê amûrên çalakiyê li cem min nînin.”   Piştre Abdullah Ocalan behsa pêwîstiya hevkariya mezintir bi muxalefetê re der barê pêvajoyê de dike: “Ew ê bibêjin: ‘Ji bo pêkanîna daxuyaniya 27’ê Sibatê, divê Ocalan bi xwe bigihîje helwesteke çalak, amadebûneke kar. Ocalan berpirsiyarê pêkanîn, pratîkkirin û bicîhanîna vê daxuyaniyê ye; ew karê wî ye.’ Wekî din, kiryarên Ocalan bi sînor in. Provokasyon jî ketiye dewrê. Divê ez bi lezgînî tevlî pratîkê bibim; divê şert û mercên xebatê hebin. Ez ê bi şev û roj bixebitim.”   ‘Entegrasyona pozîtîf’    Di gelek hevdîtinên xwe yên di mehên dawî de, Abdullah Ocalan li ser “qanûna holîstîk” axivî. Qanûna holîstîk dikare wekî qanûn û destûra bingehîn yên ku li dijî Kurdan têne sepandin û hemî belgeyên qanûnî û îdarî yên ku ev qanûn li ser wan têne dirêjkirin were pênasekirin. Bi gotineke din, ew qanûn in ku pisporên qanûnî wekî “qanûna dijmin” pênase dikin û zîhniyeta siyasî û qanûnî ya ku ew li ser hatiye avakirin. Qanûnên ku li vir têne behs kirin dikarin wekî hin madeyên destûrî yên ku dibin sedema înkarkirina nasnameya Kurd û her wiha Qanûna Cezayê ya Tirk, Qanûna Dij-Terorê, û belgeyên qanûnî û îdarî yên pêvek ên ku bi taybetî vê yekê çareser dikin werin dîtin. Bê guman li vir “entegrasyona pozîtîf” dikeve dewrê.   ‘Tercîha me ya siyasî eşkere ye’    Wekî ku me di beşa berê de bi we re parve kiribû ku Abdullah Ocalan, bi gotina “Em ê tişta ku bi şoreşa negatîf hate hilweşandin bi şoreşa pozîtîf ji nû ve ava bikin,” di rastiyê de tekez dike ku divê rêbazek erênî di her warî de were sepandin. Vê mijarê di hevdîtina xwe ya dawî ya di 16’ê Sibatê de bi berfirehtir digre dest. Ev xal bi berfirehî di civîna çapemeniyê ya di 27’ê Sibatê de, anku salvegera banga 27’ê Sibatê de hatin vegotin.   Em ji wê daxuyaniyê ragihînin: “Banga me ya ji bo 27’ê Sibata 2025’an, îlanek e ku dibêje li cihê ku siyaseta demokratîk tê sepandin, çek bêwate dibin, û tercîhek eşkere ji bo siyasetê; ew yekitiyek prensîbî ye. Me bi îradeyek û pratîkek yekalî karî serdema serhildana neyînî bi bingehîn derbas bike. Pêvajoya ku me li dû xwe hiştiye şiyan û hêza me ya danûstandinê îspat kiriye, ku rê li ber veguheztina ji siyaseta tundûtûjî û parçekirinê ber bi siyaseta demokratîk û entegrasyonê ve vekiriye. Bangewazî, konferans û kongreyên me ji bo vê armancê bûn. Biryarên ji bo hilweşandina rêxistinê û bidawîkirina stratejiya têkoşîna çekdarî ne tenê devjêberdanek fermî û pratîkî, lê di heman demê de devjêberdanek derûnî ya tundûtûjiyê û tercîhek ji bo siyasetê nîşan dane. Ev di heman demê de îlanek lihevhatinek derûnî bi komarê re bû. […]   ‘Ji avakirina negatîf ber bi avakirin pozîtîf ve’    Niha divê em ji qonaxa neyînî ber bi qonaxa erênî ya avakirinê ve biçin. Serdemeke siyasî û stratejiyeke nû vedibe. Armanca me ew e ku serdema siyaseta tundûtîjiyê bigirin û pêvajoyek li ser bingeha civakeke demokratîk û serdestiya hiqûqê vekin, û em hemû beşên civakê vedixwînin ku di vî warî de derfetan biafirînin û berpirsiyariyê bigirin ser xwe. Civaka demokratîk, lihevkirina demokratîk û entegrasyon bingehên hişmendiya serdema erênî ne. Qonaxa pozîtîf rêbazên têkoşînê yên zor û tundûtûjî derdixe holê. Armanca avakirina pozîtîf ne desteserkirina tu sazî an avahiyek e, lê belê ew e ku her kesek di civakê de bigihîje astek berpirsiyariyê ku ew dikare di avakirina civakî de rolek bilîze. Armanc ew e ku bi hev re û di nav civakê de ava bibe. Komên bindest, komên etnîkî, komên olî û çandî dikarin bi têkoşîna demokratîk a domdar û rêxistinkirî xwedîtiyê li afirandinên xwe bikin. Di vê pêvajoyê de, girîng e ku dewlet ji veguherîna demokratîk re hesas be. Entegrasyona demokratîk bi kêmanî bi qasî destpêka Komarê girîng e. Ew bangek e ku bi qasî Komarê wate, pêşeroj û hêz dihewîne. Di bingeha wê de modela civaka demokratîk heye. Ew alternatîfek e ji bo rêbazên parçeker an jî berevajî vê, asîmîlasyonîst. Veguhestina bo entegrasyona demokratîk qanûnên aştiyê hewce dike. Çareseriyeke civakî ya demokratîk, di encamê de, avakirina mîmarî û çarçoveyek yasayî ku aliyên siyasî, civakî, aborî û çandî dihewîne, pêşbînî dike.   Hemwelatîbûna azad    Gelek pirsgirêk û krîzên ku em îro pê re rû bi rû dimînin ji nebûna pergaleke hiqûqî ya demokratîk derdikevin. Em di çarçoveya siyaseta demokratîk de çareseriyeke hiqûqî didin pêş. Em hewceyê nêzîkatiyekê ne ku ji bo civakeke demokratîk, ji bo demokrasiyê bi xwe cîh bide û ji bo wê garantiyên hiqûqî yên bihêz biafirîne. Têkiliya hemwelatîbûnê divê li ser girêdana bi dewletê re be, ne li ser aîdiyeta neteweyekê. Em hemwelatîbûna azad a li ser bingeha azadiya ol, netewe û ramanê didin pêş. Çawa ku ol û ziman nayên ferzkirin, divê netewe jî neyê ferzkirin. Pêwendiyeke hemwelatîbûna destûrî di nav sînorên demokratîk de û li ser bingeha yekparçeyiya dewletê mafê îfadekirin û rêxistinkirina azad a nasnameya olî, îdeolojîk, nasname û nasnameya neteweyî dihewîne. Îro, tu pergaleke ramanê bêyî ku li ser demokrasiyê were damezrandin nikare bijî. Bilindbûn û daketin, alozî û krîz demkî ne; demokrasî ew e ku zû yan dereng dê mayînde be. Banga me armanc dike ku ne tenê ji bo pirsgirêka jiyana hevbeş li Tirkiyeyê, lê di heman demê de ji bo krîza ku ew li Rojhilata Navîn çêdike jî çareseriyan bibîne. Em mafê hemû kesên ku neheqî lê hatiye kirin diparêzin ku hebin û xwe bi azadî îfade bikin.”