Şengal’de sağlık sistemi: Entegrasyonla hastaneler resmileşmeli 2026-11-21 09:03:35   Rojda Aydın    ŞENGAL - Şengal'de kurulan sağlık merkezleri, ilaç, tıbbi cihaz ve sağlık çalışanı eksikliği nedeniyle halkın ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Sağlık hizmetlerine ulaşabilmek için çevre kentlere gitmek zorunda kalan Şengalliler, imzalanan entegrasyon anlaşmasıyla sağlık alanındaki sorunların da çözülmesini istiyor. Şengal halkı,  mevcut sağlık merkezlerinin resmî statüye kavuşturulmasını ve yıllardır verdikleri emeğin yok sayılmamasını talep etti.    DAİŞ'in 2014 yılında gerçekleştirdiği fermanla büyük bir yıkım yaşayan Şengal'de, aradan 11 yıl geçmesine rağmen temel yaşam hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar devam ediyor. Sağlık merkezlerinin yetersizliği, tıbbi cihaz ve doktor eksikliği ile hastaların tedaviye ulaşırken karşılaştıkları engeller, bölge halkının yaşamını zorlaştırıyor. Şengal ile Irak hükümeti arasında 25 Ekim'de imzalanan entegrasyon anlaşmasıyla birlikte, sağlık alanında yıllardır çözülmeyen sorunların giderilmesi ve halkın temel sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanmasına yönelik beklenti ve talepler de gündeme geldi. Bölge halkı, entegrasyon sürecinin yalnızca idari ve siyasi düzenlemelerle sınırlı kalmamasını, temel yaşam ihtiyaçlarına da çözüm getirmesini istiyor.   Xanesor Şehitleri Hastanesi'nde çalışan sağlık emekçileri ve Xanesor Kadın Komünü üyeleri, sağlık alanında yaşanan sorunları ve çözüm taleplerini anlattı.   ‘Hastanede çok sayıda eksiklik var’   Xanesor Şehitleri Hastanesi'nde hemşire  olarak çalışan Besê Yusif, hastanenin fermandan sonra 2016 yılında kurulduğunu belirtti. Fermandan önce bölgede sağlık merkezlerinin bulunmadığını ifade eden Besê Yusif, hastanenin halkın ihtiyaçları ve bölgeye geri dönüşler üzerine inşa edildiğini söyledi. Hastanenin kurulmasının ardından çalışmaya başladıklarını ve ilk dönemlerde ilaçların Rojava'dan getirildiğini belirten Besê Yusif, şunları söyledi: “O dönem imkânlarımız olmadığı için ilaçlar Rojava'dan geliyordu. Ancak şimdi kendi imkânlarımızla ilaç alıyoruz. Burayı kurduktan sonra hastaları tedavi etmeye başladık. Bazen ilaç olmadığı ya da başka ihtiyaçları karşılayamadığımız için hastaları diğer kentlerdeki hastanelere gönderiyorduk. Şimdi de ilaç, cihaz ve doktor eksikliği yaşıyoruz. Tıbbi cihazlarımız olmadığı için hastalar hükümete bağlı hastanelere gidiyor.”   ‘Günde 15-20 hasta geliyor’   İmzalanan entegrasyon anlaşmasına dikkat çeken Besê Yusif, bu anlaşmayla sağlık alanında yaşanan sorunların da çözülmesini umut ettiklerini belirterek, şöyle konuştu: “Bu entegrasyonla hastanemizin de resmî olarak tanınmasını istiyoruz. Bu hastane uzun zamandır halka hizmet veriyor. Hastanemiz resmî olarak kabul edildiğinde yaşadığımız sorunların da ortadan kalkacağını düşünüyoruz. İlaç ve cihaz sorunları çözülecek. Böylece hastaların Musul gibi uzak yerlerdeki hastanelere gitmesine gerek kalmayacak. Bu anlaşma askerî alanda imzalandı. Biz toplumsal alanda da uygulanmasını istiyoruz. Ancak bu hastanenin hükümet tarafından resmî olarak tanınması gerekiyor. Geçen yıl hasta sayımız daha fazlaydı, bu yıl ise daha az. İmkânlarımız olmadığı için durumu ağır olan hastaları tedavi edemiyoruz. Günde 15-20 hasta geliyor. Her branşta doktorumuz olmadığı için hastalar da gelemiyor.”   ‘Ferman sırasında çocuktum’   Ferman sırasında çocuk olduğunu belirten Besê Yusif, çocukluğundan bu yana sağlık alanına ilgi duyduğunu söyleyerek, şöyle devam etti: “Çocukluğumdan beri bu mesleği çok seviyordum. Bu yüzden şimdi bu alanda çalışıyorum. Ferman sırasında 12 yaşındaydım, şimdi ise 24 yaşındayım.”   Doğal ilaçlar hazırlıyor   2019 yılından bu yana hastanede doğal tedavi alanında çalışan Mizgîn Hesen, yaptığı işin kendisi için çok değerli olduğunu belirtti. İlkbaharda dağlara çıkarak bitki topladığını ve bu bitkilerden ilaç hazırladığını anlatan Mizgîn Hesen, şunları söyledi: “Dağlardan bitkileri toplayıp getirdikten sonra kurutuyorum. Ardından onları ilaç haline getiriyorum. Çok güzel bir iş ve bu işi yapmaktan mutluluk duyuyorum. Doğal ilaçlar kimyasal ilaçlar gibi değil, zararları yok. Kimyasal ilaçlar bir yeri iyileştirirken başka bir yere zarar verebiliyor. Ancak doğal ilaçların zararı yok, faydaları var. Doğal ilaçlar da uzun süre kullanılmaz. Fazla kullanıldığında elbette onların da zararı olabilir. Kolon, böbrek, göğüs ve saçla ilgili sorunlar ile birçok farklı rahatsızlık için ilaç hazırlıyoruz. Toplumumuzun bu ilaçlarla tedavi olması beni çok mutlu ediyor.”   Bitkileri tanımayı ve onlardan ilaç hazırlamayı bir arkadaşından öğrendiğini ifade eden Mizgîn Hesen, şöyle devam etti: “Bu işin zorluklarını yaşayarak bu aşamaya geldim. Eğer o arkadaşım olmasaydı bu işi öğrenemezdim. Êzidî bir kadın olarak bu beni çok mutlu ediyor. İnsan hangi işi yaparsa yapsın bu bir gelişmedir. Yaptığın hiçbir işten utanmamalısın. İnsanların aklına sürekli yeni fikirler gelir. Önceden hangi bitkinin neye iyi geldiğini bilmiyordum. Ancak bu işe başladıktan sonra öğrendim. Bu doğal ilaçları daha önce de arkadaşlarımız hazırlıyordu. Onlardan bugüne kadar geldi. Hangi anneye bir bitkiden söz ederseniz size onun faydalarını anlatır.”   ‘Fermandan sonra ayağa kalktık’   Fermandan önce Êzidî kadınların özgürce istedikleri yere gidemediklerini ve çalışamadıklarını belirten Mizgîn Hesen, sözlerini şöyle sürdürdü: “Fermandan sonra yaşadıklarımız karşısında, 'Buna karşı kendi ayaklarımız üzerinde duracağız. Biz direnmedikçe, kendimiz için bir şey yapmadıkça kimse bizim için bir şey yapmaz' dedik. Fermandan sonra bunca yıldır gençler ve yaşlılar ayağa kalktı. Hem askerî hem de toplumsal alanda kendilerini örgütlediler. Askerî alanda imzalanan bu entegrasyon bizim için de çok iyi oldu ve önemli bir adım atıldı. Ancak bu entegrasyon gerçekleştikten sonra bizim ve emeğimizin unutulmamasını istiyoruz. Dışarıdan insanları getirip bizim yerimize koymalarını istemiyoruz. Çünkü yıllardır burada büyük zorluklarla, emek vererek çalıştık. Hastalıkların ve zor koşulların içinde ayağa kalktık. Şimdi huzur sağlandıktan, bizler huzura kavuştuktan sonra gelip bizi yeniden ferman öncesindeki duruma düşürmesinler. Çünkü fermandan önce evlerimizden çıkamıyorduk. Ancak şimdi öyle değil. Hangi hükümet olursa olsun Êzidî toplumuna zulmetmesini istemiyoruz. Êzidîlerin kendi kendilerini yönetmesini istiyoruz.”   Ferman sırasında yaşadıklarının kendileri için çok ağır olduğunu vurgulayan Mizgîn Hesen, şöyle devam etti: “Fermanın başımıza nasıl geldiğini kendi gözlerimizle gördük. DAİŞ kızlarımızı, annelerimizi ve çocuklarımızı kaçırdı. Yaşadıklarımız bizim için çok ağır bir acı. Bir yerde mutlu olduğumda bile onların elinde esir olanlar aklıma geliyor. Güzel bir şey yaşadığımızda, 'Keşke onlar da bizimle birlikte olsaydı' diyoruz. Êzidî halkı bu zulme karşı ayağa kalktı ve kendi kendini yönetiyor.”   Hastanenin eksiklikleri ve ihtiyaçları fazla   Hastanede doğal tedavi bölümünde de çalışmaya devam ettiğini belirten Mizgîn Hesen, şöyle konuştu: “Hastaneye bağlı olarak orada çalışıyorum. Hastalar geliyor ve doğal tedavi alanında neye ihtiyaçları varsa elimden geleni yapıyorum. Bazen dışarıdan doktorlar da buraya geliyor. Belirli günlerde gelip tedavi karşılığında halktan para istiyorlar. Ancak halkın maddi imkânları yok. Hastalar bizim yanımıza da geliyor. Elimizden ne geliyorsa yapıyoruz.Halkımız için çalışıyoruz. Ne kadar zorluk çekersek çekelim bunu dile getirmiyoruz. Doğal ilaçları kullanan birçok kişi iyi sonuçlar alıyor. Bunun yanında hastanede ilaç, cihaz ve doktor eksikliği var. Doğal ilaçlar için de çalışabileceğimiz hiçbir cihazımız yok. Bu yüzden her şeyi elimizle hazırlıyoruz.Bütün bu eksikliklerin giderilmesi gerekiyor. İmzalanan entegrasyon anlaşmasıyla yaşadığımız bu sorunların da çözülmesini istiyoruz. Bizim için daha iyi bir hastane yapılmasını istiyoruz. Şengal'de yeterli donanıma sahip bir hastane yok. Ayrıca entegrasyonla birlikte burada yürüttüğümüz çalışmanın sona erdirilmesini istemiyoruz.”   ‘Hastalar Dihok, Musul ve Til Hefer'e gidiyor’   Xanesor Kadın Komünü üyesi Eyda Şemo da sağlık alanında çok sayıda sorun yaşandığını belirterek, şunları söyledi: “Hastaneler var ama hastanelerde doktorların da olması gerekiyor. Kan hizmetlerinin ve ameliyat yapılabilecek bölümlerin bulunması gerekiyor. Örneğin Sînon Hastanesi'nde eksiklikler olduğu için hastaları Şengal'e gönderiyorlar. Şengal'de de imkânlar olmadığı için hastalar Musul, Til Hefer ya da Dihok gibi yerlere gönderiliyor. Durumu ağır olan bir hasta, hastaneye ulaşana kadar çok büyük zorluklar yaşıyor. Bütün bu sorunların çözülmesini istiyoruz. Örneğin bir kişi gece ağır hastalandığında başka bir hastaneye ulaşana kadar yaşamını yitirebiliyor. Burada gece gündüz doktorların bulunması gerekiyor. Bu nedenle Irak hükümetinin bütün bu sorunları çözmesini istiyoruz. Her şey yalnızca entegrasyon anlaşmasının imzalanmasıyla sınırlı kalmamalı. Bir kişi yaralandığında uzak hastanelere gitmek zorunda kalmamalı.”   ‘Irak hükümeti yıllardır hiçbir şey yapmadı’   Xanesor Kadın Komünü üyesi Nûrê Şengal de sağlık alanında yaşadıkları sorunların yıllardır devam ettiğini ve hâlâ çözülmediğini belirterek, sözlerini şöyle tamamladı: “Durumu ağır olan hastalar burada nasıl tedavi edilecek? Bu sorunlar çözülmediği için Êzidî halkı başka kentlere gitmek zorunda kalıyor. İnsanlar Dihok, Til Hefer ve Musul'a ulaşana kadar acıları daha da ağırlaşıyor. Şengal'de cihaz, doktor ve ilaç sorunu çözülseydi başka kentlere gitmelerine gerek kalmazdı. Şengal, Irak hükümetine bağlı. 74'üncü fermanın üzerinden 11 yıl geçmesine rağmen hükümet Şengal halkı için hiçbir şey yapmadı. Bazı aileler ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle hâlâ çadırlarda yaşıyor. Çünkü imkânları yok. Irak hükümeti hastanelerimizi tanımalı ve mevcut sorunları çözmeli. Ferman sırasında yaralananları bu hastaneye getirip tedavi ediyorlardı. Ancak aradan bunca yıl geçmesine rağmen sorunlar hâlâ çözülmedi.”