Zîndanan de hûmara cinîyan se ra 57 zêde bî! 2026-10-19 10:15:06   Oznur Deger   MERKEZÊ XEBERAN - Temsîlkara CÎSSTî Ozge Akyuz va ke zîndanan de hûmara cinîyan se ra 57a û va: "Ma wexto ke qalê vurîyayîş û aştîyêk komelî kenê, ma hawirdorêk aştîye yê ke her kes xo asayîş hîs keno, vanê. Ma vînenê ke zîndanê neweyî yenê viraşiş. Bi nê metodan problemî nêyenê çareserkerdiş."   Prosesê "Aştî û Cimatê Demokratîkî" ke bi vengê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî yê 27ê sibata 2025ine de dest pêkerd, yew serrî û nîm pey xo de verda û çarçeweya prosesî de serrastkerdişanê qanûnî û gamê ke ameyî eştiş, yenê munaqeşekerdiş. Proses de yew meseleya ke pabeyê çareserîye ya zîndan o.   130 hezar tepişteyî teberê kapasîteyî yê   Goreyê dayeyanê aşma teşrîna peyêne ya Komeleya Komelê Sivîlî ya Sîstemê Înfazê Cezayî de (CÎSST) Tirkîya de 402 zîndananê ke kapasîteyê înan 304 hezar û 184 o, bi pêroyî 434 hezar û 337 tepişteyî est ê. Goreyê nê 130 hezar û 153 tepişteyî teberê kontenjanî de yê.   Goreyê raportî zîndanan de mîyanê 12-18 serrî de 4 hezar û 949 tutî tepişte yê. 21 hezar û 179 zî cinî tepişte yê.   Temsîlkara Wareyê Tematîkî ya Cinîyanê Zîndanan ya CÎSSTî avûkate Ozge Akyuz derheqê binpaykerdişanê heqanê cinîyanê ke zîndanan de rast yenê ercnayîş kerd.   Tarîxê zîndanan   Ozge Akyuz bale ant tarîxê zîndanan û va ke zîndan demêk sey "ezab antiş", demêk "tepiştiş" demêk zî "vurîyayîş, başêrkerdiş" ame ercnayîş û heta ewroyî zaf sewîyeyan ra derbaz bîyo. Ozge Akyuz va ke ewro vera ke zîndan bibo cayê başêrkerdişî, bîyo cayê ke cimat ra dûr ameyo awankerdiş.   Zîndanan de binpaykerdişê heqan   Ozge Akyuz derheqê binpaykerdişanê heqanê zîndananê Tirkîya de qisey kerd û va ke zîndanî goreyê hewcedarîyanê xoserîyan ê cinîyan nêameyî awankerdiş û wina dewam kerd: "Wexto ke hewcedarîyê xoserî, taybetî nêrê dîyayîş semedê binpaykerdişê ke vejîyenê bêtêduştî zî awan bena. Tirkîya de ma zîndanê asayîşê berzî vînenê. Zîndanê tîpa S, Y û berzî est ê."   Kamerayî cinîyan taqîb kenê   Ozge Akyuz wina qedêna: "Cinî hetê hewcedarîyanê hîjyenî de probleman ciwîyenê. No ware wareyêk cuye yo. Cuya rojane tîya dewam kena. La ma nê xovîr ra kenê. Merdimî demê derg uca de çend hebî pîya ciwîyenê. La nêşenê xo biresnê hewcedarîyanê xo. Mîsal cinîyan dir vîtamînê D zaf kêmî yo û zaf zêde yeno dîyayîş. Roje nêvînenê. Cinî bi kamerayê ke yenê bicakerdiş yenê taqîbkerdiş. Zîndanan de tecrîd her şino giranêr beno. Sere de yê cinîyan hewcedarîyanê tepişteyan nêyenê peyda kerdiş. Cinî tena yenê verdayîş. Hetê xoresnayîşê xizmetê weşîye de zî problemê cidî yenê ciwîyayîş. Zîndanan de problemê ekonomîkî zî zaf pîl ê. Sewbîna bi sebebanê keyf û absurt tehlîyeyî yenê astengkerdiş. Bi qerarê Komîteyê Îdarî û Taqîbkerdişî nê yenê astengkerdiş. Veradayîşê bi kontrolî pê nêyeno. Tepişteyê sîyasî nêşenê pêvînayîşê bi dîmene bikerê."   Proses û zîndan   Ozge Akyuz bale ant prosesê "Aştî û Cimatê Demokratîkî" û wina va: "Ma wexto ke qalê vurîyayîş û aştîyêk komelî kenê, ma hawirdorêk aştîye ke her kes xo asayîş hîs keno vanê. Ma vînenê ke zîndanê neweyî yenê viraşiş. Bi nê metodan problemî nêyenê çareserkerdiş. Hewcedarîya polîtîkayêk pêroyî ya sîstemê edaletê cezayî est a. Lazim o ke na polîtîka bi tewrbîyayîşê îdarekarîyanê herêmî, akademî, meclîsî, aktoranê komelê sivîlî û tepişteyan bêro awankerdiş. Semedê çareserîye problemê zîndanan lazim o ke çimeyê aye bêrê cipersayîş û bêro girewtiş."